CategoriesTrà Kinh - L?c V? Thánh Trà

Trà ?m (Trà Kinh – Ph?n 7)

Ba gi?ng: có cánh bi?t bay, có lông bi?t ch?y, có mi?ng bi?t nói, th?y sinh trong vòm tr?i ??t, c?y vi?c ?n u?ng mà gi? l?y sinh c?, m?i hay cái ngh?a lý c?a s? u?ng ?ã dài lâu l?m r?i! ??n nh? loài ng??i, mu?n ?? khát thì u?ng l?y n??c, mu?n tiêu s?u thì u?ng l?y r??u, còn mu?n t?nh m?ng mê thì u?ng l?y trà.

Trà làm th?c u?ng, kh?i t? Th?n Nông th? [47], truy?n b?i L? Chu công; T? có Án Anh [48]; Hán có D??ng Hùng, T? Mã T??ng Nh? [49]; Ngô có Vi Di?u [50]; T?n có h?i L?u Côn [51], Tr??ng T?i [52], vi?n t? N?p [53], T? An [54], T? T? [55], ??u là nh?ng ng??i ham u?ng trà. Th?m th?i nhu?n t?c, th?nh ? qu?c tri?u, vùng l??ng ?ô [56] và hai ??t Kinh, Du [57], dân chúng coi trà là th?c u?ng trong nhà.

–> trà s?

Trà có trà thô, trà tán, trà m?t, trà bánh. Các phép ch?t, ?un, s?y, giã, sau c?t vào bình, vào ph?u, khi u?ng thì ?em n??c sôi ra ch?n trà, th?i g?i ?ó là phép y?m trà. Ho?c có k? dùng hành, g?ng, táo, qu?t bì, thù du, b?c hà các lo?i, ?em ?un cho sôi, ho?c ??o lên cho bóng loáng, ho?c ?un cho tan m?t, n??c trà ?un ???c c?ng t?a th? n??c th?i trong khe rãnh mà thôi, ?y v?y mà t?c u?ng trà trong dân gian x?a nay v?n th?.

Than ôi! Tr?i sinh muôn v?t mà h?t th?y ??u có ch? vi di?u! So v?i hóa công, thì th? ng??i làm ra, v?n th?t h?i h?t. ??n nh? phòng ?c là ch? trú ng?, phòng ?c c?c tinh x?o; y ph?c là th? che thân, y ph?c c?c tinh vi; còn ?m th?c là vi?c no cho cái b?ng, nên th?c ?n và r??u ?ã c?c k? tinh t?. Ta hay trà có chín cái khó: th? nh?t là ch? trà, th? hai là giám bi?t, th? ba là trà c?, th? b?n là dùng l?a, th? n?m là kín n??c, th? sáu là sao s?y, th? b?y là tán m?t, th? tám là ?un pha, th? chín là ?m d?ng. Hái râm sao t?i, ch?ng ph?i phép ch? trà v?y. Nhai v? ng?i h??ng, ch?ng ph?i phép giám bi?t v?y. Âu tanh bát hôi, ch?ng ph?i trà c? v?y. C?i d?u than m?, ch?ng ph?i l?a ?un v?y. N??c tù dòng xi?t, ch?ng ph?i n?i kín n??c v?y. Ngoài chín trong s??ng, ch?ng ph?i phép sao s?y v?y. B?i xanh b?t bi?c, ch?ng ph?i là m?t trà v?y. ??o khó qu?y nh?ng, ch?ng ph?i phép ?un v?y. H? yêu ?ông b?, tuy?t ch?ng ph?i phép u?ng trà v?y.

Xét l?, th? trà trân quý, h??ng v? ph?c n?ng, ?un làm ba bát, th? trà kém h?n, thì ?un thành n?m. N?u s? khách là n?m, thì dùng trà ?un ba bát, s? khách là b?y thì dùng trà ?un n?m bát; n?u d??i sáu ng??i, ch? n? hà s? bát, c?ng ch? là thi?u trà cho m?t ng??i mà thôi, th?i ?em th? trà Tuy?n V?nh ra mà thêm vào cho ??.

–> trà thái nguyên

CategoriesTrà Kinh - L?c V? Thánh Trà

Trà Ch? (Trà Kinh – Ph?n 6)

Phàm s?y trà, ch? nên s?y n?i có gió, có tro. Ch? ?y ng?n l?a ch?p ch?n, khi?n nóng l?nh ch?ng ???c ??u v?y. S?y ph?i g?n l?a, l?t gi? nhi?u l?n, ??i khi m?t trà n?i s?n, hình nh? l?ng cóc, thì sau ??y m?i s?y cách l?a n?m t?c. Lá trà co r?i ru?i thì s?y l?i nh? phép ban ??u. N?u là trà hong l?a, thì khi h?i n??c b?c lên là ???c; còn là trà hong n?ng thì khi trà m?m m?i thì thôi.

Tho?t ??u, gi? nh? trà quá non, sau khi ch?ng chín thì ?em giã nóng, lá tuy nát mà nõn búp h?ng còn, d?u c?y s?c l?c s?, giã chày ngàn cân c?ng khó mà làm nó nát cho ???c. T?a nh? ?em ??u quét s?n mà ?ong l?y h?t châu, ng??i tráng s? có ch?m vào nó, c?ng ch?ng th? nào gi? nó ? ngón tay cho ch?c. Trà sau khi giã xong, thì t?a h? nh? không còn thân c?t. Lúc ?y s?y trà, thì ??t nó mum m?m nh? cánh tay con tr?. S?y xong, nhân trà nóng mà ?em túi gi?y tr? l?i, ngõ h?u cho cái khí tinh hoa ch?ng phát tán ra ngoài ???c v?y. ??i khi lá trà ?ã ngu?i thì ?em ra nghi?n thành m?t. (Nguyên chú: Lo?i th??ng ph?m m?t nó nh? g?o m?n; còn lo?i h? ph?m thì m?t nó nh? hình c? ?u.)

–> trà nõn tôm

L?a s?y trà th?i dùng than, th? ??n dùng c?i c?ng (Nguyên chú: t?c các lo?i g? nh? dâu, hòe, tr?u, s?i v?y). Than mà t?ng rán n??ng, ám mùi tanh ng?y, ho?c c?i ??n t? loài cao m?c hay lo?i ph? khí thì ch? có dùng (Nguyên chú: Cao m?c là th? cây có nhi?u d?u m? t? nh? bách, qu?, c?i; ph? khí hay b?i khí ??u là th? ?? g? ?ã m?c mà b? ?i v?y). C? nhân có câu “lao tân chi v?” [43], th?t ?áng tin l?m thay!

N??c ?un trà thì th? n??c trên núi là th??ng ??ng, n??c sông là trung ??ng, n??c gi?ng là h? ??ng. (Nguyên chú: “Suy?n phú” có vi?t: “Chung chú vào Mân [44] các ng? sông, nào ta ch?n múc l?y dòng trong.”) N??c trên núi thì ch?n l?y dòng ch?y êm n?i ?ìa ?á, su?i nh? là t?t nh?t; còn th? n??c tuôn ra t? thác, gh?nh, du?nh, xoáy thì ch? có u?ng l?y. N??c ?y dùng lâu, c? ?t sinh t?t. L?i có nhi?u dòng khác l?u t? trong s?n c?c, n??c trong v?t mà ? tr?. T? ti?t h?a thiên cho t?i tr??c ti?t s??ng giáng [45], có v?ng r?n r?t nh? ??c vào trong, ng??i u?ng ph?i kh?i thông dòng, cho n??c ??c ch?y ?i, khi?n n??c m?i t? t? ?? l?i, sau h?ng kín dùng. N??c sông ngòi thì ch?n l?y dòng xa n?i ng??i ?. N??c gi?ng thì kín ? gi?ng th??ng xuyên có ng??i dùng u?ng.

N??c sôi, b?t nh? m?t cá, nghe h?i có ti?ng, ?y là l?n sôi th? nh?t; thành n?i b?t bám t?a su?i xi?t tuôn châu, ?y là l?n sôi th? hai; còn khi n??c ?ã sùng s?c nh? sóng v? mây ?ùn, thì là l?n sôi th? ba r?i v?y. ?? lâu n??c già, không dùng ???c n?a. Khi tho?t sôi, th?i xem l??ng n??c ít nhi?u mà hòa mu?i ?i?u v?, ?o?n v?t b? th? n??c v?a n?m ?i. Nh?t thi?t ch? có th?y n??c không v? mà dùng mu?i quá nhi?u, nh? th? há ch?ng ph?i riêng yêu v? mu?i ?ó ru? L?n sôi th? hai, múc ra m?t b?u n??c, l?y “trúc giáp” khu?y tròn lòng n??c, ?o?n l?i ?ong m?t trà r?i ??t vào gi?a mà b? xu?ng. Lúc sau, th? n??c nh? sóng v? b?t tung, thì ?? vào b?u n??c khi tr??c múc ra ?? kìm l?y s? sôi và dung d??ng cái “tinh hoa” c?a trà v?y.

Phàm múc trà ra bát, m?t b?t ph?i ??u (Nguyên chú: T? th? và “B?n th?o”chép: B?t, t?c là m?t trà v?y). M?t, b?t là “tinh hoa” c?a n??c trà; th? m?ng g?i là m?t, th? dày g?i là b?t; th? nh? mà nh? th?i g?i là “hoa”. Hoa thì t?a bông táo lênh ?ênh trên cõi ao h?, nh? t?m l?c bình ch?m n? d?p d?nh gi?a ch?n ??m sông, r?i l?i nh? áng phù vân v?n v?y phiêu ?ãng trong kho?ng tr?i thanh mát. M?t thì nh? rêu xanh ph?p phù m?t n??c; nh? hoa cúc v??ng gi?a chén qu?nh. B?t, ?un l?i bã ??n sôi, n?i thành t?ng l?p, tr?ng xóa nh? tuy?t v?y. “Suy?n phú” vi?t r?ng: “Sáng nh? bông tuy?t, r?ng t?a hoa xuân.” Qu? nhiên là th?!

N??c sôi l?n m?t, thì v?t b? m?t ?i, trên ?y có váng n??c nh? h?c vân m?u [46], u?ng vào v? ?t ch?ng thu?n. N??c trà ??u g?i là Tuy?n V?nh. (Nguyên chú: V? c?c ngon m?i g?i Tuy?n V?nh. Tuy?n là mùi v? v?y. V?nh là dài lâu v?y. D? v? lâu dài th?i g?i Tuy?n V?nh. Sách “Hán th?” chép: Khoái Thông vi?t “Tuy?n V?nh” hai m??i thiên.) L?y th?c vu mà tr? n??c ?y, phòng khi n??c sôi mà tr?n l?y trà, dung d??ng cho cái tinh hoa c?a trà v?y. Th? ??n là các bát th? nh?t, th? hai, th? ba múc ra sau ?ó, còn nh? bát th? t?, th? n?m v? sau, n?u ch?ng ph?i khát l?m thì ch? có u?ng làm gì. Phàm ?un n??c m?t th?ng, thì múc chia n?m bát. (Nguyên chú: S? bát ít thì ba, nhi?u thì n?m, n?u nhi?u h?n m??i ng??i thì ph?i ?un thêm hai lò.) Ph?i nhân lúc nóng mà u?ng li?n, ?? cho th? n?ng ??c l?ng xu?ng d??i, cái tinh anh n?i lên trên. N?u nh? ?? ngu?i, thì tinh anh s? theo khí nóng b?c ra mà cùng ki?t, u?ng trà ch?ng h?t, c?ng v?y mà thôi.

Trà, tính ki?m, ch?ng th? ?un nhi?u n??c, nhi?u n??c thì v? nó nh?t nh?o. L?i nh? m?t bát trà ??y, u?ng l?y m?t n?a mà ?ã th?y v? trà loãng r?i, hu?ng h? là pha nhi?u n??c!

S?c n??c trà vàng, h??ng th?m thanh nhã. V? ng?t, g?i là “gi?”; không ng?t mà ??ng, g?i là “suy?n”; nh?p ??ng mà nu?t ng?t, g?i là “trà” v?y.

–> chè thái nguyên

CategoriesTrà Kinh - L?c V? Thánh Trà

Trà Khí (Trà Kinh – Ph?n 5)

Phong l? (lò ba chân) : ?úc b?ng ??ng ho?c s?t, nh? hình c? ??nh. Dày ba phân, mép r?ng chín phân, b? trong sáu phân r?ng, qu?t b?ng bùn ??t. L? có ba chân, th?y vi?t hai m??i m?t ch? c?. M?t chân vi?t r?ng: “Kh?m th??ng T?n h? Ly vu trung” (qu? Kh?m trên, qu? T?n d??i, qu? Ly ? gi?a); chân khác l?i vi?t: “Th? quân ng? hành kh? bách b?nh” (c? th? cân b?ng ng? hành thì tiêu tr? ???c tr?m b?nh); chân còn l?i vi?t: “Thánh ???ng di?t H? minh niên chúc” [27] (?úc vào sau n?m nhà ???ng di?t r? H?). Gi?a ba chân có ??t ba c?a, c?a phía d??i là ch? ?? thông gió, th? tro v?y. Trên ba c?a vi?t sáu ch? c?. M?t c?a vi?t hai ch? “Y công”, m?t c?a vi?t hai ch? “canh L?c”, m?t c?a l?i vi?t hai ch? “th? trà”. T?c “Y công canh, L?c th? trà” (Món canh c?a ông Y Doãn [28], trà khí c?a ta L?c V? [29]) v?y. L?i n?a, trên l? có ??t ba ki?ng : ki?ng th? nh?t có ?úc “??ch”, là gi?ng h?a ?i?u (chim l?a), v?y nên v? qu? Ly; ki?ng th? hai có ?úc “b?u”, là gi?ng phong thú (h? gió), v?y nên v? qu? T?n; ki?ng th? ba có ?úc “ng?”, là gi?ng th?y trùng (cá n??c), v?y nên v? qu? Kh?m. Qu? T?n có t??ng là gió, qu? Ly có t??ng là l?a, qu? Kh?m có t??ng là n??c, gió có th? d?y l?a, l?a có th? sôi n??c, v?y nên m?i ??t ra ba qu? làm v?y [30]. M?t l? có th? trang trí hoa v?n, h?a ti?t nh? ki?u n??c cu?n quanh co, c? hoa li?n d?i. L? c?ng có th? rèn s?t mà ch? ra, l?i c?ng có th? dùng bùn ??t mà n?n thành. L? còn có m?t th? g?i là hôi th?a, có ba chân, là khay s?t ?? tro v?y.

–> trà bi?u

–> trà ??ng cao b?ng

C? (s?t) : ?an b?ng l?t trúc. Cao m?t th??c hai t?c, ???ng kính r?ng b?y t?c. Ho?c dùng dây mây, làm khuôn g? nh? hình s?t mà ?an l?y. ?an m?t tròn l?c giác, ?áy và n?p t?a mi?ng r??ng trúc, s?c thêm ??ng.

Thán qua (dùi than) : l?y s?t l?c l?ng mà ch? ra, dài m?t th??c, ??u nh?n thân thô. C?m ??u nh? bu?c l?y qu? ti?u trùy mà làm trang s?c, c?ng gi?ng nh? cây g?y g? nay quân nhân vùng Hà L?ng [31] v?n dùng. Ho?c làm thành hình búa, ho?c làm thành hình rìu, tùy ý t?ng ng??i.

H?a giáp (c?i l?a) : còn m?t tên là tr? (??a), nh? lo?i th??ng dùng thì tròn th?ng, dài m?t th??c ba t?c, ??u b?ng d?t, không c?n ph?i làm thành hình c?u hay móc câu làm gì. Dùng s?t ho?c ??ng luy?n mà ch? ra.

Ph? (n?i mi?ng r?ng) : dùng gang ?úc mà thành. Ng??i nay có k? theo nghi?p rèn ?úc g?i “gang” là “c?p thi?t” (s?t g?p). Gang ?y ???c ?úc l?i t? l??i cày tàn khuy?t v?y. N?i này trong ph?t ??t, ngoài ph?t cát. ??t tr?n ? trong, d? dàng c? r?a; cát sáp ? ngoài, ti?n b? h?p nhi?t. Quai n?i vuông, ?? ??t n?i cho ???c ngay ng?n v?y. Mi?ng n?i r?ng, ?? s? d?ng cho ???c lâu b?n v?y. R?n n?i dài, ?? n??c trà luôn ? m?c gi?a v?y. Khi r?n n?i dài, thì n??c sôi ? gi?a; n??c sôi ? gi?a thì m?t trà d? n?i; m?t trà d? n?i thì v? trà thu?n chính. Ta hay ? ??t H?ng Châu [32] ng??i ta l?y s? làm n?i, ??t Lai Châu [33] thì l?y ?á làm n?i. S? và ?á tuy là th? nhã khí, song tính không c?ng ch?c, khó gi? lâu dài cho ???c. Còn nh? l?y b?c làm n?i, thì c?c k? thanh khi?t, nh?ng l?i quá ? xa x?. Nhã thì nhã ??y, s?ch thì s?ch ??y, nh?ng n?u dùng lâu, chung quy v?n n?i gang t?t nh?t.

Giao sàng (r? g?) : giá g? giao nhau hình ch? th?p, khoét gi?a cho r?ng, ?? kê n?i v?y.

Giáp (k?p) : ch?n trúc xanh non mà làm, dài m?t th??c hai t?c, sao cho ? m?t ??u thanh trúc, ch? m?t t?c ??u tiên có m?t ??t trúc, t? ??t ?y tr? lên cho ??n ??u kia thì ch? ra, dùng ?? k?p trà mà s?y. Thân trúc h? trên l?a thì t?a n??c, bèn m??n h??ng khi?t ?y ?? t?ng thêm v? trà. Ch?n e không ph?i trong ch?n lâm tuy?n, thì khó mà làm th? ???c. Ho?c c?ng có k? dùng lo?i s?t tinh, ??ng luy?n ch? thành, c?ng là ?? cho ???c b?n ch?c v?y.

Ch? nang (túi gi?y) : dùng gi?y mây ??t Thi?m [34], lo?i tr?ng dày mà may ghép thành hai l?p dùng tr? trà ?ã s?y, khi?n h??ng trà không toát ra ???c.

Nhi?n (thuy?n tán) : t?t nh?t làm b?ng g? quýt, th? ??n có th? dùng g? cây lê, cây dâu, cây tr?u, cây m? qu?. Nhi?n, trong tròn mà ngoài vuông v?y. Trong tròn ?? ti?n cho bánh l?n chuy?n ??ng, ngoài vuông ?? tránh cho c?i kh?i l?t nghiêng. Bên trong v?a ?? ??t bánh l?n mà phía ngoài không h? r?ng. Bánh l?n, hình t?a bánh xe không nan hoa mà có tr?c. Nhi?n dài chín t?c, r?ng m?t t?c b?y phân. ???ng kính bánh l?n ba t?c tám, gi?a dày m?t t?c, vi?n dày n?a t?c. Tr?c tâm vuông mà cán tròn. Còn có ph?t m?t (cái quét m?t trà) ch? b?ng lông chim v?y.

La, h?p (sàng, h?p) : m?t trà sau khi ?ã sàng, thì dùng h?p ??ng l?y, sau ?ó ??t c? “t?c” vào trong h?p. Làm cái sàng thì ph?i ch? thân trúc l?n r?i c?p thành mi?ng tròn, ?o?n l?i l?y the, l?a mà b?ng thành ?áy. H?p thì làm b?ng ??t trúc, ho?c u?n cong g? thông m? r?i quét s?n lên. H?p cao ba t?c, n?p m?t t?c, ?áy hai t?c, ???ng kính b?n t?c.

T?c (cóng ?ong trà) : dùng lo?i v? sò, v? trai, ho?c nh? lo?i th? tre, thìa mu?ng làm b?ng ??ng, s?t, ho?c trúc. “T?c” ngh?a là ?ong, ??m, ?o ??c v?y. Phàm ?un n??c m?t th?ng, thì dùng m?t trà m?t thìa t?c vuông. N?u là k? thích u?ng trà nh?t thì gi?m l??ng ?i, còn k? thích u?ng trà ??c thì b? thêm vào. ?y nên g?i “t?c” là v?y.

Th?y ph??ng (thùng n??c) : có th? dùng g? tr?, g? hòe, g? thu, ho?c g? th?. Ghép các t?m g? l?i v?i nhau, r?i ph?t s?n lên c? mép trong l?n ngoài. Thùng này có th? ??ng ???c m?t ??u n??c.

L?c th?y nang (túi l?c n??c) : nh? lo?i th??ng dùng, khung ngoài l?y ??ng thô mà ?úc, phòng khi th?m n??c c?ng không sinh rêu m?c và th? mùi tanh hôi; còn n?u ?úc b?ng ??ng luy?n thì s? sinh rêu, ?úc b?ng s?t thì có mùi tanh v?y. L?i nh? các b?c ?n s? n?i s?n c?c, c?ng có ng??i dùng trúc, dùng g? mà ch? l?y. G? và trúc t?nh ch?ng ph?i là th? có th? dùng lâu b?n cho ???c. V?y nên th?y dùng ??ng thô ch? ra. Túi ?y thì ?an l?t trúc xanh r?i cu?n l?i, c?t l?a nh?n bi?c mà may vào, ?o?n l?y bông bèo cánh tr? [35] khâu lên, sau làm túi v?i s?n màu l?c ??ng l?y. L?c th?y nang, ???ng kính n?m t?c, cán m?t t?c n?m phân.

Bi?u (cái b?u) : còn g?i là “hy”, là “ch??c”, ho?c x? b?u, ho?c ??o g? mà làm. Bài “Suy?n phú” c?a ?? D?c [36], xá nhân th?i T?n có vi?t: “Ch??c chi d? bào” (l?y “bào” mà múc). “Bào” c?ng chính là b?u v?y, mi?ng r?ng, thân m?ng, cán ng?n. Trong n?m V?nh Gia [37], có ng??i ??t D? Diêu [38] là Ngu H?ng vào núi B?c B? hái trà, g?p m?t ??o s?, ??o s? nói r?ng: “?an Kh?u t? [39] ta, lu?ng mong ng??i ngày sau trong âu, hy có chút d? th?a, thì ?em t?ng l?i làm quà.” “Hy” là cái b?u g? v?y. Nay th??ng dùng g? cây lê mà g?t thành.

Trúc giáp (k?p trúc) : l?y g? ?ào, li?u, b? qu? ho?c g? lõi h?ng mà vót thành. Dài m?t th??c, hai ??u b?t b?c.

Ta qu? (âu mu?i) : l?y s? làm thành. ???ng kính b?n t?c, nh? hình h?p. Ho?c gi? c?ng có lo?i t?a hình cái bình, cái ph?u, dùng ?? ??ng mu?i v?y. L?i thêm cái y?t, làm b?ng trúc, dài b?n t?c m?t phân, r?ng chín phân, dùng ?? xúc mu?i.

Th?c vu (bình th?y) : dùng ?? ??ng n??c sôi. Ho?c làm b?ng s?, ho?c làm b?ng th? ??t cát, ??ng ???c hai th?ng.

Uy?n (bát) : bát ? Vi?t Châu là th??ng ph?m, ? ??nh Châu, V? Châu [40] là th? ph?m; ? Nh?c Châu là th??ng ph?m, ? Th? Châu, H?ng Châu [41] là th? ph?m. Có k? cho r?ng bát Hình Châu t?t h?n Vi?t Châu, thì tuy?t không ph?i th?. N?u s? Hình Châu t?a b?c, thì s? Vi?t Châu l?i t?a ng?c, Hình Châu ch?ng b?ng Vi?t Châu, ?y là l? th? nh?t v?y. N?u s? Hình Châu t?a tuy?t, thì s? Vi?t Châu l?i t?a b?ng, Hình Châu ch?ng b?ng Vi?t Châu, ?y là l? th? hai v?y. S? Hình Châu tr?ng mà s?c trà ??, s? Vi?t Châu xanh mà s?c trà l?c, Hình Châu c? nhiên ch?ng b?ng Vi?t Châu, ?y là l? th? ba v?y. “Suy?n phú” c?a ?? D?c th?i T?n có vi?t : “Ch?n ?? l?a g?m, th?y ? ?ông Âu.” Âu, chính là Vi?t Châu v?y. Âu c?a Vi?t Châu là th??ng ph?m, mi?ng không cu?n cong, ?áy cong mà nông, ??ng ???c n?a th?ng tr? l?i. S? Vi?t Châu và Nh?c Châu ??u xanh, xanh thì ??m s?c trà, trà có màu l?c v?y. S? Hình Châu tr?ng, s?c trà ??; s? Th? Châu vàng, s?c trà tía; s? H?ng Châu nâu, s?c trà ?en, ??u ch?ng thích h?p v?y.

B?n (cái m?t) : dùng b?ch b? th?o mà t?t l?i, có th? ??ng ???c m??i chi?c bát. C?ng có k? dùng c? (s?t) thay th?. Áo gi?y bên trong l?y gi?y Thi?m may làm hai l?p, hình vuông, c?ng ?? ??ng ???c m??i chi?c v?y.

Trát (bàn ch?i) : gom v? binh l?, r?i l?y g? thù du k?p mà bu?c l?i; ho?c c?t l?y cành trúc ng?n, bó r?i bu?c vào m?t cái ?ng, t?a nh? hình bút l?n.

??ch ph??ng (ch?u r?a) : dùng ?? ??ng n??c r?a, l?y g? cây thu ghép l?i mà thành, ch? nh? th?y ph??ng, ??ng ???c tám th?ng.

Tr? ph??ng (ch?u ??ng bã) : dùng ?? ??ng cáu bã, ch? nh? ??ch ph??ng, ??ng ???c n?m th?ng.

Cân (kh?n) : làm b?ng v?i thi [42]. Dài hai th??c, làm hai chi?c dùng thay nhau, ?? r?a các d?ng c? v?y.

C? li?t (giá ??ng) : ho?c làm thành hình gi??ng, ho?c làm thành giá, ho?c thu?n dùng g?, ho?c thu?n dùng trúc mà ch? l?y. Ho?c dùng l?n c? g? c? trúc, làm thành t? nh?, có c?a ?? ?óng m?, s?n màu vàng ?en, dài ba th??c, r?ng hai th??c, cao sáu t?c. C? li?t dùng thu ??ng mà ??t bày d?ng c? v?y.

?ô lam : vì bày ???c các th? nên ??t tên nh? th?. Bên trong, ?em l?t trúc mà t?t thành các m?t tam giác; bên ngoài, l?y l?t ?ôi, to mà ke d?c, r?i dùng l?t ??n, nh? mà bu?c ngang. L?t ??n l?n l??t ?è lên hai l?t d?c, làm thành m?t vuông, khi?n ?ô lam thêm ph?n tinh t?. ?ô lam cao m?t th??c n?m t?c, dài hai th??c b?n t?c, r?ng hai th??c; ?áy r?ng m?t th??c, cao hai t?c.

CategoriesTrà Kinh - L?c V? Thánh Trà

Trà T?o (Trà Kinh – Ph?n 4)

Phàm hái trà th?y vào gi?a tháng Hai, tháng Ba, tháng T?.

M?ng trà n?y trên ??t màu l?n th?ch, dài b?n n?m t?c, nh? vi, quy?t ??m ch?i, nhân lúc h?i s??ng ch?a t?a mà hái l?y. Ch?i trà m?c trong lùm cây áng c?, th?i cây có ba, b?n, n?m cành, nên ch?n cành v??n tr?i ra mà hái.

Vào ngày có m?a không hái, tr?i quang nhi?u mây c?ng không hái. Tr?i t?nh ráo thì hái, sau ?y ch?ng chín, giã nát, ??p thành hình, s?y khô, xiên thành xâu, ?óng gói. Trà khô th?y c?y m?y công ?o?n ?y c?.

Trà có muôn hình v?n tr?ng. S? l??c mà nói, có lo?i dúm dó nh? ?ng c?a ng??i H? (Nguyên chú: t?a v?n v?t do dùi mà ra v?y), có lo?i g?p n?p nh? th?t ?c trâu núi, có lo?i l?i ngo?n ngoèo nh? mây n?i ??u non, có lo?i l?i g?n g?n nh? gió v?n b?n n??c, có lo?i nh? k? làm g?m l?y n??c mà l?ng ??t bùn, tr?n tru nh?n bóng (Nguyên chú: L?ng, t?c là l?y n??c g?t bùn cho s?ch v?y), c?ng l?i có lo?i nh? d?i ??t v? hoang, g?p m?a gió t??i g?i, t??i sáng vô ng?n. ?y là các th? trà tinh du v?y. Còn có lo?i hao t?a v? m?ng, nhánh cành x? c?ng, khó ?em ch?ng giã, nên hình trà nó thô l?u nh? s?t nh? thúng. Lo?i nh? hoa sen ??m móc, thân lá ru?ng nát, dáng m?o ??i d?i, hình trà nó c?ng tàn t?y héo úa l?m. ?y là các th? trà x?u c?i v?y.

T? khi ng?t hái cho t?i khi gói ghém g?n qua b?y m?c, t? v? “?ng c?a ng??i H?” cho t?i dáng “sen ??m móc” gom chia tám ??ng. Có k? d?a theo s?c ?en, bóng, nh?n, ph?ng mà b?o r?ng trà ngon, cái l?i ph?m bình ?ê h? l?m v?y. Có k? d?a vào s?c vàng, xô, nh?n, dúm mà b?o r?ng trà ngon, l?i ph?m bình c?ng t?m th??ng l?m v?y. Còn n?u r?t nói là ngon và r?t nói là không ngon, ?y m?i chính là l?i ph?m bình c?a b?c cao minh v?y. C? sao nói th? ? ?y b?i cái tinh túy c?a trà mà ti?t ra thì trà nh?n bóng, còn cái tinh túy nó ??ng l?i thì thành ra xô nh?n; l?i nh? ch? trà v? ?êm thì trà có màu ?en quánh, còn ch? trà vào ban ngày thì trà l?i mang s?c vàng ??m; ch?ng ép thì b?ng ph?ng, m?c nó thì g? gh?. ?i?m này trà và lá c?a loài th?o m?c c?ng là m?t mà thôi.

Ph?m trà hay d?, v?n ? kh?u quy?t.

–>chè thái nguyên

CategoriesTrà Kinh - L?c V? Thánh Trà

Trà C? (Trà Kinh – Ph?n 3)

Doanh (giành) : còn g?i là “lam” (làn), là “lung” (l?ng), là “c?” (s?t), là th? ?? ?an b?ng tre, ??ng ???c n?m th?ng, ho?c có cái ??ng m?t ??u, hai ??u, ba ??u. Trà nhân ??u nó ?? hái trà v?y. (Nguyên chú: “Hán th?” có câu “Hoàng kim mãn doanh, b?t nh? nh?t kinh” t?c “D?u có b?c vàng ??y c? s?t, ch?ng b?ng kinh s? m?t vài pho”. Nhan S? C? chú: “Doanh, là ?? tre n?a, có th? ??ng ???c b?n th?ng.”)

Táo : th? b?p không nóc (không ?ng khói).

Ph? (n?i) : dùng lo?i mi?ng b?ng.

T?ng (chõ) : ho?c b?ng g?, ho?c b?ng ??t, bên eo ph?t bùn. L?y lam làm v?, dùng l?t bu?c ch?t. Tho?t m?i ?em ch?ng, b? trà vào v?, khi ?ã chín th?i b? ra. Ph?ráo, thì ?? vào t?ng. (Nguyên chú: T?ng không th?t l?ng mà ph?t bùn.) L?i dùng cành cây hình ba ch?c khu?y cho ??u, phân tán m?ng và ch?i trà ?ang ?un, cho trà kh?i m?t ch?t.

–> che thai nguyen

Ch? c?u (chày c?i) : còn g?i “xác”, th? dùng th??ng xuyên là t?t nh?t.

Quy (khuôn) : còn g?i là “mô”, là “quy?n”, làm b?ng s?t, ho?c tròn, ho?c vuông, ho?c hình hoa.

Th?a (th?t) : còn g?i là “?ài”, là “chiêm”, làm b?ng ?á, b?ng không thì làm b?ng g? cây hòe, cây dâu r?i chôn ch?t m?t n?a xu?ng ??t, khi?n không th? lay ??ng ???c.

Xiêm (v?i lót) : còn g?i là “y”, làm b?ng l?a d?u, áo m?a ho?c áo chi?c, th? ph?c trang h?ng r?i v?y. ??t xiêm lên th?a, l?i l?y quy ??t lên xiêm, ?? ch? bánh trà v?y. Trà thành, thì nh?c mà b? ra.

T? lê (m?t) : còn g?i là “doanh t?”, là “bàng lang”. L?y hai thanh trúc, m?i thanh dài ba th??c, thân hai th??c n?m, quai n?m t?c. L?y l?t ?an m?t vuông, t?a nh? cái s?t ??t c?a ng??i tr?ng rau, r?ng hai th??c, dùng ?? bày trà v?y.

Kh?i : còn g?i là “chùy ?ao”. Cán làm b?ng g? ch?c, dùng ?? dùi bánh trà.

Ph?c : còn g?i là “tiên”, làm b?ng trúc, dùng xâu trà ?? tách bánh trà v?y.

B?i (h? s?y) : ?ào ??t sâu hai th??c, r?ng hai th??c n?m, dài m?t tr??ng. Trên làm t??ng ng?n, cao hai th??c, trám bùn.

Quán (cái xiên) : vót tre mà làm, dài hai th??c n?m, dùng xiên trà ?? s?y.

B?ng (giá s?y) : còn g?i là “ti?m”. L?y g? d?ng trên b?i, giá g? hai t?ng, cao m?t th??c, dùng s?y trà v?y. Khi trà n?a khô, th?i chuy?n t?ng d??i lên, khi ?ã khô h?n, chuy?n t?ng trên lên.

Xuy?n (xâu) : ? vùng Giang ?ông và Hoài Nam ng??i ta ch? trúc mà làm; còn ? Ba S?n, Hi?p Xuyên ng??i ta l?i ch? b?ng v? cây dai. Vùng Giang ?ông m?t cân g?i là th??ng xuy?n, n?a cân là trung xuy?n, b?n n?m l?ng là ti?u xuy?n. Còn ? Hi?p Trung thì g?i m?t tr?m hai m??i cân là th??ng xuy?n, tám m??i cân là trung xuy?n, b?n n?m m??i cân là ti?u xuy?n. Ch? “xuy?n” x?a vi?t ch? “xuy?n” trong ngh?a “cái trâm, cái xuy?n” ho?c ch? “xuy?n” trong “quán xuy?n”. Nay không vi?t v?y n?a. Nh? n?m ch? “ma, thiên, ?àn, toàn, phùng”, v?n vi?t theo bình thanh, ngh?a ??c theo kh? thanh. V?y nên m?i dùng ch? “xuyên” ?? ??t tên.

D?c (t? s?y) : l?y g? ch? thành khung, l?y trúc ?an thành vách, ?o?n l?i l?y gi?y dán lên. Trong có ng?n, trên có n?p, d??i có ??, c?nh có c?a, ?óng m?t cánh. Trong ??t m?t v?t dùng ??ng than l?a, gây l?a liu riu là ???c. Vào ti?t mai v? ? Giang Nam, thì ph?i s?y b?ng l?a l?n. (Nguyên chú: D?c, l?y cái ngh?a c?t tr?, nuôi n?ng mà ??t tên v?y.)

Xem thêm: Vietnam tea

CategoriesTrà Kinh - L?c V? Thánh Trà

Trà Nguyên (Trà Kinh – Ph?n 2)

Trà, gi?ng cây quý ? ph??ng Nam v?y. Thân cao m?t th??c, hai th??c cho t?i vài ch?c th??c. ? vùng Ba S?n, Hi?p Xuyên có gi?ng cây hai ng??i ôm m?i ??ng, ??n xu?ng m?i ng?t ???c lá. Cây này t?a cây qua lô, lá nh? lá chi t? (dành dành), hoa nh? hoa t??ng vi tr?ng, qu? nh? qu? binh l? (qu? c?), nh? nh? nh? ?inh h??ng, r? nh? r? h? ?ào. (Nguyên chú: Qua lô sinh tr??ng ? vùng Qu?ng Châu, t?a trà ? v? ??ng chát. Binh l? thu?c h? b? qu?, gi?ng nó c?ng nh? trà v?y. H? ?ào và trà, r? th?y m?c ng?m, xuyên l?p ?á v?n, m?m tr? bên trên.)

Ch? “trà” ho?c thu?c b? th?o, ho?c thu?c b? m?c, ho?c thu?c c? th?o l?n m?c. (Nguyên chú: Thu?c b? th?o thì vi?t, ch? này th?y trong sách “Khai Nguyên v?n t? âm ngh?a”; thu?c b? m?c thì vi?t, th?y trong sách “B?n th?o”; còn thu?c c? b? th?o và m?c thì vi?t thành “??”, chép trong sách “Nh? nhã”.) Tên cây ?y, m?t g?i là “Trà” , hai g?i là “Gi?” , ba g?i là “Thi?t” , b?n g?i là “Mính” , n?m g?i là “Suy?n” . (Nguyên chú: Chu công r?ng: “Gi? là kh? ??”; D??ng Ch?p kích vi?t: “Ng??i mi?n Tây Nam ??t Th?c g?i ?? là ‘thi?t’.” Quách Ho?ng Nông nói: “Ng?t s?m thì g?i là ‘??’, ng?t mu?n g?i là ‘mính’, ho?c ‘suy?n’.”)

??t tr?ng trà thì th? ??t l?n th?ch là ??t th??ng ??ng, ??t sa m?n là ??t th? ??ng, còn ??t hoàng th? là ??t h? ??ng v?y !

??i phàm gieo mà ch?ng n?y, vun mà th?a r?ch, y phép tr?ng d?a, ba n?m hái ???c. Gi?ng trà m?c ? ngoài n?i là th??ng, tr?ng n?i v??n t??c là th?. Trà m?c phía Nam núi, có r?ng che ph?, th?i trà lá tía là th??ng, lá xanh là th?; m?ng trà là th??ng, ch?i trà là th?; lá co là th??ng, lá ru?i là th?. Còn nh? trà m?c phía B?c núi thì không nên hái v?. Tính nó ng?ng tr?, u?ng khó tiêu, d? k?t s?i.

–> chè thái nguyên

Cái d?ng c?a trà, v? chí hàn, dùng ?? u?ng, h?p nh?t v?i b?c có ph?m tính ki?m c?n, ??c h?nh thu?n h?u. N?u th?y nóng khát, bu?n b?c, ?au ??u, nh?c m?t, t? chi m?i m?t, các kh?p b?i ho?i, th?i u?ng l?y b?n n?m ng?m, có th? sánh ngang v?i n??c cam l?, ?? h? v?y !

Lo?i trà hái ch?ng ?úng th?i, ch? l?i không tinh, có l?n t?p th?o, u?ng vào thành t?t ! Cái l?y c?a trà, c?ng h?t nhân sâm ! Nhân sâm sinh tr??ng ? Th??ng ??ng là lo?i th??ng ph?m, ? Bách T?, Tân La là th? ph?m, ? Cao Ly là h? ph?m. Còn nh? gi?ng nhân sâm sinh tr??ng ? Tr?ch Châu, D?ch Châu, U Châu, ?àn Châu d?u ?em làm thu?c c?ng th?y vô hi?u, hu?ng h? là các gi?ng khác ! Thi?t ngh? nh?m t??ng T? N? là nhân sâm mà ?em u?ng thì sáu t?t ch?ng ??. Th? nên sau khi bi?t ???c cái l?y c?a nhân sâm, ?t th?y ???c r?t ráo cái l?y c?a trà v?y.

CategoriesTrà Kinh - L?c V? Thánh Trà

V? tác gi? L?c V? (Trà Kinh – Ph?n 1)

V? TÁC GI? L?C V?

Qu? Ti?m, qu? th? n?m m??i ba trong Kinh D?ch, có câu “H?ng ti?m vu l?c, k? v? kh? vi nghi, cát” (Chim h?ng d?n bay lên non, lông v? có th? làm nghi s?c, t?t lành). L?i c?a qu? ?y suy ra có ngh?a r?ng: b?c hi?n nhân ??t mình n?i cao vi?n, thoát vòng ti?n thoái, ngoài cu?c no say; m?t s?i h?ng mao tuy ch?ng có cái tài l??ng ??ng, nh?ng c?ng có cái d?ng lâu dài. Xem nh? ch? “nghi” trên kia ch?ng ph?i là “nghi bi?u”, là “mô ph?m” cho muôn ??i ?ó ?! L?c V? t? gieo qu? mà ??t l?y tên h? cho mình nh? v?y.

–> mua chè thái nguyên ngon ? ?âu

L?c V? (733-804), m?t tên là T?t, t? H?ng Ti?m, l?i t? Quý T?, hi?u ?ông C??ng t?, ng??i C?nh L?ng (nay Thiên Môn, H? B?c) Ph?c Châu th?i ???ng. Thu? nh? b? b? r?i, t?ng Trí Tích chùa Long Cái qua c?u C? Nh?n, nghe ti?ng hài nhi gào khóc trong b?i s?y bèn ?em v? nuôi trong chùa. Ông t? nh? hi?u h?c, tính tình ?i?m ??m, s?m hun ?úc trong t? t??ng Ph?t Nho, coi khinh quy?n quý, yêu chu?ng thiên nhiên, ch?ng mu?n làm quan, ghét ch?n chính tr??ng. Nh? cu?i n?m ??i L?ch (766-780), ??u n?m Ki?n Trung (780-784), tri?u ?ình hai l?n h? chi?u v?i làm Thái t? v?n h?c, r?i Thái th??ng t? thái chúc, nh?ng ông ??u l?n l??t t? t?. Sau lo?n An L?c S?n, ông d?i ??n ?i?u Khê (nay Ngô H?ng, Chi?t Giang) ?óng c?a vi?t sách, t? x?ng Tang Tr? ông. Toàn ???ng thi duy chép m?t bài th? c?a ông, th? r?ng: “Ch?ng ?a chén r??u vàng, ch?ng ?a ly ng?c sang, ch?ng ?a s?m vào t?nh, ch?ng ?a chi?u th?ng ?àng, tr?m d?u ngàn yêu n??c Tây Giang, t? x?a ch?y xu?ng thành Kim L?ng” r?i nh? trong L?c V? t? truy?n, ông vi?t: “Th??ng m?t mình d?o b??c trong r?ng, t?ng kinh Ph?t, ngâm th? x?a; g?y gõ cây r?ng, tay khua n??c su?i. ?o?n l?i quanh qu?n, t? sáng t?i chi?u, ??n khi bóng x? ch?ch tây, nhàn h?ng ?ã t?n, m?i gào khóc quay v?.” H?n th?y ông là b?c k? nhân v?y.

L?c H?ng Ti?m t? nh? theo t?ng Trí Tích lên núi hái trà, s?m có ni?m nhã thú v?i trà s?. T? sau khi v? ?n ? ?i?u Khê, ông ?ã vân du kh?p n?i, m?t lòng cùng c?u trà s?, truy sóc b?n nguyên… cu?i cùng vi?t thành m?t cu?n Trà kinh h?n b?y ngàn ch?. T? sau ông tr? ?i, h?c gi? ??i sau m?i l?n l??t ph?ng theo mà vi?t thêm các sách nh? Trà lu?n, Trà l?c, Trà ký, Trà s?… th? m?i bi?t cái công tích c?a ông th?c l?n lao l?m ! Vì v?y sau khi t? th?, h?u nhân m?i tôn ông làm “Trà thánh” r?i th? cúng trong mi?u ???ng.

Trà kinh chia làm th??ng, trung, h? ba quy?n, g?m m??i m?c. Quy?n th??ng m?c th? nh?t trà nguyên, lu?n v? ngu?n g?c, danh x?ng, tính tr?ng và ph?m ch?t c?a trà; m?c th? hai trà c?, lu?n v? d?ng c? hái và ch? trà; m?c th? ba trà t?o, lu?n v? phép ch? và các lo?i lá trà. Quy?n trung riêng m?c th? t? trà khí, lu?n v? d?ng c? ?un u?ng. Quy?n h? m?c th? n?m trà ch?, lu?n phép ?un trà; m?c th? sáu trà ?m, lu?n v? t?c u?ng trà; m?c th? b?y trà s?, trích l?c s? tích và các ghi chép c? x?a v? trà; m?c th? tám trà xu?t, lu?n v? các n?i xu?t trà ???ng th?i và nh?ng ?u khuy?t c?a lá trà n?i ?y; m?c th? chín trà l??c, lu?n v? s? l??c b? trà khí, trà c?; m?c th? m??i trà ??, t?c ?em chín m?c trên chép ra l?a tr?ng treo lên, ?? m?c kích mà hi?u rành r?t ???c trà v?y.

Trà kinh cu?n chuyên tr??c v? trà ??u tiên này, ch?ng nh?ng t?m l?c ???c th? t?ch v? trà x?a, l?i t?ng k?t ???c m?t cách h? th?ng, toàn di?n nh?ng ti?n tri?n c?a trà t? th?i tiên T?n cho t?i ???ng trong h?n hai ngàn n?m ? Trung Qu?c. Ý ngh?a c?a sách này ??i v?i ng??i ??i sau khó mà dùng l?i ?? bày t? ???c. ?em L?c H?ng Ti?m mà so v?i T? Mã T? Tr??ng h?n không tránh kh?i kh?p khi?ng, song tr? tác c?a hai ông c?ng ??u gom cái s? c?a ngàn n?m mà g?p thành m?t sách, khi?n cho b?n h?u sinh ph?i r?p mình kính c?n. Ng??i x?a sách c?, nay xin s? l??c gi?i thi?u nh? v?y.

Chè thái nguyên