CategoriesB?n S?c Trà Thái Nguyên

“CHÈ THÁI, GÁI TUYÊN”

       Câu thành ng? “Chè Thái, gái Tuyên” không bi?t ?ã có t? bao gi?, ??n nay ?ã tr? thành câu c?a mi?ng c?a r?t nhi?u ng??i khi nh?c ??n m?nh ??t Tuyên Quang và Thái Nguyên.

Trong ngôn ng? c?a ng??i Vi?t, chúng ta th??ng dùng l?i nói sóng ?ôi ?? miêu t? m?t s? vi?c, hi?n t??ng. Ví d?: “Mèo m? gà ??ng”, “Cá ch?u chim l?ng”, “Trai anh hùng, gái thuy?n quyên”… ?ây là m?t bi?n pháp tu t? cú pháp cho phép hai câu ho?c hai c?m có ngh?a ??ng c?nh nhau t?o nên m?t câu hoàn ch?nh. Hai câu ho?c c?m t? ?i cùng nhau th??ng có ngh?a t??ng ??ng ?? làm n?i b?t tính ch?t, rõ ngh?a ho?c b? sung ý ngh?a cho nhau. Nh? v?y, “Chè Thái, gái Tuyên” c?ng có th? ???c coi là m?t tr??ng h?p t??ng t? mà dân gian m??n s? tinh túy, h??ng v? th?m ngon khó quên c?a chè ? vùng ??t Thái Nguyên ?? nói ??n cái tinh t?, ??m th?m, d?u dàng, thanh thoát c?a ng??i con gái x? Tuyên. “Chè Thái” là m?t ??c s?n n?i ti?ng. Hình ?nh “gái Tuyên” ??t song song v?i h??ng v? c?a “chè Thái” ch?c có l? ?? l?t t? v? ??p c?a ng??i con gái x? Tuyên?  ?i?u ?ó gi?ng nh? là b?n quy?n c?a m?t “th??ng hi?u” v?y và s? th?t v? ??p c?a ng??i con gái x? Tuyên ?ã ???c kh?ng ??nh. Ch?c h?n ng? ý c?a câu thành ng? còn nhi?u ý sâu xa và có l? ch? nh?ng ai ?ã t?ng th??ng th?c “chè Thái” và nh?ng ai ?ã t?ng g?p g?, ti?p xúc v?i “gái Tuyên” m?i có th? nh?n xét và tr? l?i h?t ???c.

 image001

Thi?u n? x? Tuyên.

Tr??c h?t, có th? nói “gái Tuyên” ??p là do l?ch s? truy?n th?ng. X?a kia, Tuyên Quang là m?t vùng ??t r?ng l?n g?m các t?nh Hà Giang, Tuyên Quang và m?t ph?n c?a Cao B?ng. Tuyên Quang là vùng ??t c?, m?i ??a danh ??u có tên tu?i và ghi nhi?u d?u tích c?a l?ch s?, ??u g?n v?i quá trình d?ng n??c và gi? n??c c?a dân t?c… Cho ??n nay, nh?ng d?u tích l?ch s? ?y còn ???c l?u gi? và n?m tr?i dài ? nhi?u n?i d?c theo m?nh ??t x? Tuyên. Trên Núi Th? S?n n?m ? trung tâm thành ph?, bên c?nh dòng sông Lô hi?n hòa còn l?u l?i t?m bia ?á t? th? k? XV, ghi: An biên vi?n ?i ?u kim b?c / Tuyên thành v?n c? áng Th?ng Long. (T?m d?ch: ? n?i biên c??ng xa xôi có nhi?u vàng b?c. Thành Tuyên Quang muôn ??i là n?i che ch? cho ??t Th?ng Long). Các tri?u ??i phong ki?n tr??c ?ây ??u coi Tuyên Quang là vùng phên gi?u ? phía B?c c?a T? qu?c và nh?ng v? t?c tr??ng, tù tr??ng ? ?ây ???c xem là “nanh vu?t” c?a tri?u ?ình. ?? gi? ch?c phên gi?u, nhà n??c phong ki?n ph?i k?t giao và gi? m?i quan h? ??i v?i các tù tr??ng, t?c tr??ng. Trong ?ó, không lo?i tr? c? “k? m? nhân” là g? công chúa, qu?n chúa cho các tù tr??ng, t?c tr??ng ?? t?o d?ng ni?m tin, lòng trung thành. Bài v?n bia B?o Ninh Sùng Phúc t? bi (v?n bia chùa B?o Ninh Sùng Phúc) ???c kh?c b?ng ch? Hán trên m?t t?m bia ?á t? th? k? XIII, ??t t?i chùa B?o Ninh Sùng Phúc thu?c xã Yên Nguyên (Chiêm Hóa) có ghi tên m?t v? công chúa nhà Tr?n tên là Khâm Thánh, ???c vua cha g? cho tù tr??ng H?ng Tông, m?t ng??i có công ch?ng gi?c ngo?i xâm. Th? k? th? XV nhà M?c xây thành ??p l?y ? m?t s? n?i và Tuyên Quang là n?i v??ng tri?u nhà M?c ch?n làm ch?n ??nh ?ô khi th?t th?. Tuyên Quang hôm nay v?n còn ?ó Thành nhà M?c s?ng s?ng gi?a thành ph? tr?, nh? ch?ng nhân cho m?t th?i k? th?nh tr? c?a m?t tri?u ??i.

Nh? v?y, Tuyên Quang t?ng là n?i “??nh c?” c?a nhi?u vua chúa, quan l?i, cung t?n, m? n?. Nh?ng ng??i con gái ??p ???c tuy?n ch?n làm thê thi?p l?i ph?i là nh?ng ng??i con gái “s?c n??c h??ng tr?i”, ???c rèn gi?a và d?y b?o ??y ?? gia phong, l? ngh?a, phép t?c. T? ?ây ta có th? lý gi?i r?ng, theo m?i th?i k?, m?i giai ?o?n ??u có thêm nh?ng công chúa, qu?n chúa ???c g? v? ?ây và tháp tùng h? lên Tuyên Quang ch?c ch?n có c? m?t ?oàn t? thi?p m? n? ???c l?a ch?n t? nhi?u n?i cùng m?t ??i ng? quân binh tráng ki?t.

“Gái Tuyên” ??p còn do ?i?u ki?n t? nhiên. Tuyên Quang là t?nh mi?n núi phía B?c, ??a hình có nhi?u ??i núi cao, r?ng r?m và h? th?ng sông, su?i dày ??c, kho?ng 500 con sông su?i l?n nh? ch?y bao quanh. Khí h?u t??ng ??i ?n ??nh, nhi?t ?? trung bình h?ng n?m t? 22 ??n 24 ?? C ???c coi là mát m?, không khí trong lành… Có l? ?ây là m?t ?i?u ki?n khá thu?n l?i ?? t?o nên nh?ng làn da tr?ng nõn nà, mái tóc ?en, m??t mà, n? c??i h?n nhiên, trong sáng c?a nh?ng cô gái mi?n s?n c??c.

M?t khác, ngoài ng??i Kinh, Tuyên Quang còn nhi?u dân t?c khác sinh s?ng nh?: Tày, Dao, Cao Lan, Mông, Thái, Hoa… ??c ?i?m sinh s?ng c?a các dân t?c ? Tuyên Quang là ít co c?m mà th??ng phân tán, ?an xen nhau. S? giao thoa l?i s?ng, v?n hóa và hôn nhân ?a t?c ?ã góp ph?n sinh ra nhi?u ng??i ??p cho x? Tuyên.

“Gái Tuyên” ??p không ch? ? hình th?c bên ngoài mà còn ??p ? n?i tâm bên trong. ?ó là nh?ng nét d?u dàng, ??m th?m, n?t na, s? khéo léo trong cách ?n ?… và ??c bi?t là gi?ng nói v?i phát âm r?t chu?n. T?t c? ??u ?ã ???c hình thành và kh?ng ??nh b?i ngu?n g?c l?ch s?, y?u t? ??a lý và nét v?n hóa ??c tr?ng c?a mi?n ??t x? Tuyên.

 

Trả lời