CategoriesTrà & Ki?n th?c v? Trà

Ngh? thu?t Trà ??o Nh?t B?n

Trà ??o là m?t b? môn ngh? thu?t truy?n th?ng c?a Nh?t. Trà ??o Nh?t b?n ?òi h?i s? tinh túy c?ng nh? s? kiên nh?n r?t cao c?a ng??i pha trà. Hãy cùng V?n hóa Nh?t tìm hi?u môn ngh? thu?t này nhé.

1. L?ch s? trà ??o
Trà ??o ???c xem nh? là m?t ?i?n hình v?n hóa c? x?a c?a Nh?t B?n, ???c phát tri?n t? kho?ng cu?i th? k? XII. Theo truy?n thuy?t Nh?t, ngày ?ó có v? cao t?ng ng??i Nh?t là Eisai (1141-1215) ?i du h?c và mang v? t? H?ng Kông m?t lo?i b?t trà xanh ???c g?i là matcha. Lúc ??u matcha ch? ???c dùng nh? m?t lo?i thu?c nh?ng sau ?ó tr? thành m?t th?c u?ng xa hoa mà ch? gi?i th??ng l?u m?i ???c s? d?ng và th??ng th?c trong các bu?i h?p m?t. Th?i gian này, m?t s? quy t?c c?a m?t bu?i ti?c trà ?ã ???c quy ??nh b?i gi?i võ s? (samurai), giai c?p th?ng tr? xã h?i Nh?t B?n lúc b?y gi?. Nhà s? Sen no Rikyu (1522-1591), m?t trong nh?ng th??ng gia giàu có nh?t th?i ?ó ?ã k? th?a, sáng l?p và hoàn thi?n l? nghi c?a m?t bu?i ti?c trà. ??n cu?i th?i Edo (1603-1868) th??ng th?c trà ??o là ??c quy?n c?a nam gi?i. Cho ??n ??u th?i Meiji (1868-1912) thì ph? n? m?i chính th?c ???c tham d? ti?c trà. T? ?ó, công d?ng giúp th? giãn l?n tính h?p d?n ??c bi?t c?a h??ng v? trà ?ã thu hút r?t nhi?u ng??i dân Nh?t ??n v?i thú u?ng trà. H? ?ã k?t h?p thú u?ng trà v?i tính Thi?n c?a Ph?t giáo ?? nâng cao ngh? thu?t th??ng th?c trà, phát tri?n ngh? thu?t này tr? thành trà ??o, m?t s?n ph?m ??c s?c thu?n Nh?t.

 nghe-thuat-tra-dao

2. Ngh? thu?t trà ??o

Phòng trà:
Phòng trà ???c bày bi?n r?t ??n gi?n nh?ng khách có th? c?m nh?n ???c nét ??p nh? nhàng, thanh tao, không khí ?m áp, th? hi?n s? m?n khách c?a ch? nhà. Khi khách ??n, s? ???c ??a qua m?t dãy phòng d?n ?? ??n phòng ??i. ? ?ây, sau khi ???c ph?c v? m?t tách n??c nóng, khách ???c ??a ra khu v??n d?n ??n phòng trà. V??n trong khuôn viên c?a phòng trà mang nét ??c ?áo riêng bi?t c?a trà ??o, m?i th? trong v??n ??u mang m?t bi?u t??ng riêng ?em l?i c?m giác thanh bình, yên ?. T?i ?ây, khách d?ng l?i dùng vòi n??c có s?n trong v??n ?? r?a tay tr??c khi vào phòng trà. Ch? nhà trong b? kimono truy?n th?ng cúi mình ti?p ?ón khách m?t cách nh? nhàng và l?ch s? ngay ng??ng c?a c?a phòng trà. L?i vào phòng trà th??ng bao gi? c?ng th?p khi?n m?i ng??i ??u ph?i cúi mình ?? ?i, t??ng tr?ng s? cung kính và khiêm t?n.
Trong phòng trà, trên t??ng ng??i ta th??ng treo nh?ng b?c th? pháp, nh?ng chi?c qu?t gi?y ki?u Nh?t, nh?ng b?c tranh th?y m?c và có c? nh?ng bình hoa ???c c?m vào nh?ng l? hoa b?ng g? ho?c b?ng tre bi?u hi?n s? chào ?ón c?a ch? nhà v?i khách. Phòng trà không có gh? ng?i mà ch? có chi?c bàn th?p, cao kho?ng 30cm. Ng??i u?ng trà ph?i x?p b?ng trên “T?a c?”, ?ây là lo?i n?m ng?i mà nh?ng ng??i t?a thi?n th??ng s? d?ng. Trên bàn ??t m?t cái ?èn gi?y ki?u Nh?t ch? ?? t?a ánh sáng v?a ?? cho bàn trà. “Trà c?” ???c bày ra trên bàn g?m có: ?m, chén, bình ??ng trà, bình chuyên, bình hãm trà, b?p lò than, n?i châm trà, gáo pha trà, ?? g?t trà.

 nghe-thuat-tra-dao11

Ti?c trà chính:

Nh?ng bu?i ti?c trà l?n th?ng kéo dài h?n 4 ti?ng ??ng h?, tr??c ti?c trà, khách ???c ph?c v? m?t chi?c bánh ng?t xinh x?n có hình d?ng và màu s?c tùy theo t?ng d?p l? hay theo mùa, ch?ng h?n nh? hình lá momiji (m?t lo?i lá ?? vào mùa thu), hay hình hoa sakura (hoa anh ?ào vào mùa xuân). Trong th?i gian này, ch? nhà ti?n hành các b??c pha trà.

Tr??c h?t, ph?i ?un n??c b?ng b?p lò than, sau khi nh?n bi?t n??c trong n?i ?un v?a ?? ?? nóng thích h?p ?? pha trà (kho?ng 600C), b?ng ??ng tác thu?n th?c, h? m?i b?t ??u tráng ?m chén, r?i b? trà vào ?m. Sau ?ó, h? nh? nhàng dùng chi?c gáo b?ng g? múc n??c trong n?i ?un ch? vào ?m trà. Sau khi hãm trà trong vài phút ?? trà ???c hòa vào n??c mà v?n gi? nguyên h??ng v? c?a nó, h? c?n th?t rót vào bình chuyên, r?i t? bình chuyên m?i châm trà vào chén. Vi?c cu?i cùng là ??t nh?ng chén trà lên bàn, m?i khách dùng trà v?i m?t cung cách l? phép.

Cách th?c u?ng trà c?a khách c?ng ???c quy ??nh nghiêm ng?t. Tr??c khi u?ng, khách ?? hai tay xu?ng sàn nhà, cúi ??u chào m?i ng??i, r?i cung kính nâng chén trà lên xoay chén ba l?n theo h??ng kim ??ng h?, sau ?ó t? t? u?ng. Khi u?ng xong, khách l?i xoay chén theo h??ng ng??c l?i v? ch? c? r?i nh? nhàng ??t chén xu?ng. Ng?m cu?i cùng, khách th??ng th?c trà nên có kèm theo m?t ti?ng “khà” nho nh? ?? bi?u th? s? tán t??ng, khen ng?i. Khi t?t c? ?ã u?ng xong, ng??i khách l?i cúi mình chào m?t cách kính c?n r?i m?i ra v?.

3. Trà ??o và cu?c s?ng ng??i Nh?t

V?i ng??i Nh?t, trà ??o là m?t hình th?c u?ng trà ?? gi?i trí trong m?t b?u không gian t?nh l?ng, mà c? ng??i ch? l?n khách ??u h??ng ??n s? th? giãn tinh th?n và s? hòa h?p v?i thiên nhiên. Tinh th?n c?a trà ??o ???c bi?t ??n qua b?n ch? “Hòa, kính, thanh, t?ch”. “Hòa” có ngh?a là s? hài hòa gi?a con ng??i và thiên nhiên, s? hòa h?p gi?a trà nhân v?i các d?ng c? pha trà. “Kính” là lòng kính tr?ng, s? tôn kính ??i v?i ng??i khác, th? hi?n s? tri ân cu?c s?ng. Khi lòng tôn kính v?i v?n v?t ??t t?i s? không phân bi?t thì t?m lòng tr? nên thanh th?n, yên t?nh, th? hi?n s? thanh t?nh, ?ó chính là ý ngh?a c?a ch? “thanh”. “T?ch” có ngh?a là s? v?ng l?ng, t?nh l?ng mang ??n cho con ng??i gi?m giác yên t?nh, v?ng v?.

nghe-thuat-tra-dao1

Qua nghi l? c?a m?t bu?i ti?c trà c?ng nh? ý ngh?a, nét ??c s?c c?a trà ??o Nh?t B?n, chúng ta có th? nh?n bi?t thêm m?t s? nét ??c tr?ng c?a n?n v?n hóa Nh?t B?n c?ng nh? tính cách c?a h?. M?i ng??i trong quá trình h?c h?i, luy?n t?p và th??ng th?c các b??c c?a m?t bu?i ti?c trà ??u ph?i t? ra r?t cung kính, l? nghi nh? cúi g?p mình khi chào h?i, l? phép, khiêm nh??ng khi nói chuy?n. Thêm vào ?ó, h? còn h?c ???c tính c?n th?n, t? m?, nh? nhàng, khéo léo và ng?n n?p khi th?c hi?n t?ng hành ??ng trong m?t chu?i thao tác nh? c?a m?t bu?i ti?c trà. Vì th?, vi?c h?c trà ??o c?ng nh? khi?u th?m m?, s? c?m nh?n ngh? thu?t trong cách th??ng trà, ngoài vi?c th? giãn tinh th?n còn có ý ngh?a giáo d?c r?t cao.

Trà ??o có l? là m?t trong nh?ng môn ngh? thu?t truy?n th?ng và r?t lâu ??i ? Nh?t B?n. Hy v?ng bài vi?t trên ?ây s? cho các b?n thông tin b? ích v? m?t trong nh?ng nét v?n hóa lâu ??i c?a Nh?t.

Ngu?n: s?u t?m

1 Comment

  1. […] t? tiên là khay trà ?m h?i t? gia ?ình. Không c?u k? th? t?c nh? Chanoyu – trà ??o Nh?t hay Gongfucha – trà ??o Trung Hoa, trà ??o Vi?t tuy r?t thoáng , nh?ng c?ng […]

Trả lời