CategoriesB?n S?c Trà Thái Nguyên

Ngh? thu?t u?ng Trà – nét v?n hóa ??p c?a ng??i Thái Nguyên (BSTTN Ph?n 7)

V?n hóa u?ng Trà Thái

Ngày nay, chúng ta ?ang ti?n nhanh trên con ???ng hi?n ??i hóa ??t n??c, s? t?t b?t khi?n cho con ng??i ta luôn thèm m?t c?m giác thanh th?n và nh? nhàng ?? quên ?i nh?ng gi? phút lao ??ng m?t nh?c và c?ng th?ng. Bên c?nh ?ó là, s? chia s? và l?ng nghe gi?a m?i ng??i trong cu?c s?ng. Và vì th?, Trà Thái Nguyên ngày càng có v? trí quan tr?ng trong v?n hóa ?m th?c Vi?t Nam. Khi m?t ng??i con Thái Nguyên ?i xa, luôn tâm ni?m trong mình ni?m t? hào v? “??a con tinh th?n” c?a vùng ??t. Và khi du khách ??n th?m Thái Nguyên, hãy th??ng th?c chè dù ch? m?t l?n, cái c?m giác ngây ng?t, ???c ??m mình trong cái ngào ng?t, th?m ngát, nh? nhàng nh?ng lan t?a kh?p da th?t, thì lúc ?ó, b?n ?ã ??n Thái Nguyên r?i ??y! Ngh? thu?t u?ng chè tr? thành m?t “??o”, và là m?t thú vui h?t s?c tao nhã và ?ôi khi h?t s?c c?u kì. Có th? nói r?ng v?n hóa u?ng trà ? m?i n?i là m?i khác, m?i vùng mi?n l?i có nh?ng v?n hóa th??ng trà r?t riêng, nh?ng chúng ta không th? quên ?i, b? qua v?n hóa th??ng trà c?a ng??i Thái Nguyên, b?i ?ây là cái nôi ?ã hình thành nên l?ch s? c?a nh?ng cây chè, khi du nh?p t? n??c ngoài v?, c?ng t? ?ó v?n hóa u?ng trà c?a ng??i Thái Nguyên hình thành và t?o nên m?t nét v?n hóa m?i trong ngh? thu?t u?ng c?a ng??i Vi?t nói chung. V?i ng??i Thái nguyên u?ng là m?t ngh? thu?t và là m?t nét v?n hóa c?n ph?i ???c quan tâm, h? ý t? trong t?ng c? ch? và dáng ?i?u, t? cách tráng ?m, cho trà vào ?m chén, rót trà m?i khách, r?i ??n cách c?m chén trà, cách u?ng trà, ?i?u b? khi u?ng c?ng ph?i t??i t?n, thoái mái ?? có th? c?m nh?n ???c h?t cái h??ng v? ng?t ngào c?a chén trà. T?t c? nh?ng cái ?ó ?ã t?o nên m?t nét v?n hóa ??c tr?ng riêng và làm nên b?n s?c v?n hóa Trà Thái nói riêng và v?n hóa Trà Vi?t nói chung.
rot tra 580×386 Ngh? thu?t u?ng Trà nét v?n hóa ??p c?a ng??i Thái Nguyên (BSTT P7)
Nét v?n hóa ??c tr?ng trong cách th??ng th?c Trà c?a ng??i Thái Nguyên

U?ng trà là c? m?t ngh? thu?t, không ph?i ai c?ng ??u bi?t ???c ngh? thu?t u?ng trà này. Các chân trà nhân Thái Nguyên ngàn x?a và ngày nay v?n r?t chú ý ??n ngh? thu?t th??ng th?c trà v?i nhi?u lo?i trà c? c?n thi?t, ?? làm sao cho ng??i u?ng c?ng có th? c?m nh?n và th? nghi?m v? trà gi?ng nh? các thi?n s?, ?ây c?ng là m?t nét v?n hóa r?t riêng trong cách th??ng th?c trà c?a ng??i Thái Nguyên. Dùng thìa g? ho?c tre múc trà cho vào ?m ???c g?i là Ng?c di?p h?i cung. Ð? có ???c chén trà ngon thì bình trà và tách u?ng trà ph?i ???c làm ?m lên b?ng n??c sôi. Ði?u này có d?ng ý là gi? cho n??c trong bình pha luôn luôn có ?? nóng cao nh?t. Trà khô b? vào bình lo?i ??t nung nh? cao c? 1/3 bình. Trà c? dùng ?? xúc trà, l?y bã trà ??u b?ng tre khô ho?c g? th?m. Khi châm n??c l?n m?t g?i là Cao s?n tr??ng thu?, dùng vòi n??c sôi m?t cua gi?i t? trên cao xu?ng nh?m t?o ra m?t l?c làm tan b?i b?n trong trà. Ng??i ta châm m?t ít n??c sôi vào bình trà r?i ch?t ngay ra, ?? ?i n??c ??u này ?? lo?i h?t b?i b?n trong trà và trà khô trong bình k?p th?m không n?i l?nh b?nh n?a. Trà n??c hai là l?n ?? n??c th? hai vào ?m h? s?n nh?p thu?, ?? n??c cao tràn mi?ng bình ?? khi ??y n?p l?i, b?t b?n trào ra h?t, r?i d?i n??c sôi lên n?p, c?ng nh?m gi? nhi?t ?? cao nh?t cho ?m trà. N??c hai chính là n??c trà chu?n nh?t ???c t?o ra trong vòng 60-90 giây này th?c s? t?o ra mùi v? th?m tho tuy?t di?u t? các cánh trà. Khi dùng trà, ph?i rót sao cho các chén trà ??u có n?ng ?? nh? nhau b?ng cách kê khít các mi?ng chén l?i và ??a vòi ?m quay vòng ??u các chén. Cách ph? bi?n trong truy?n th?ng là rót ra chén T??ng (chén t?ng) r?i chia ??u ra các chén quân. Cách này ngày nay ít dùng vì ph?n làm ngu?i trà, ph?n h?i m?t th?i gian. Dâng chén trà theo ?úng cách là ngón gi?a ph?i ?? l?y ?áy chén, ngón tr? và ngón cái ?? mi?ng chén g?i là Tam long giá ng?c, ng??i dâng trà và ng??i nh?n trà ??u ph?i cung kính cúi ??u. Tr??c khi u?ng ??a chén sang tay trái, m?t nhìn theo, sau ?ó ??a sang ph?i. C?m chén u?ng trà ph?i quay lòng bàn tay vào trong, dâng chén lên sát m?i ?? th??ng th?c h??ng trà tr??c, sau ?ó tay che mi?ng h?p m?t h?p nh? – Tay áo các quan l?i phong ki?n th??ng r?t r?ng c?ng m?t ph?n vì l? dùng che mi?ng khi u?ng trà là v?y – Che mi?ng khi ?n, u?ng, c??i, nói trong chèo, tu?ng, trong ??i s?ng ng??i Vi?t x?a chính là m?t hành vi v?n hoá. Ng??i u?ng c?ng ph?i ch?m rãi mím mi?ng nu?t kh? cho h??ng trà thoát ra ??ng m?i và ??ng th?i ??ng trong c? h?ng, nu?t n??c b?t ti?p l?n m?t, l?n hai, l?n ba ?? c?m nh?n. ?ó là nh?ng nét ??c ?áo trong ngh? thu?t u?ng Trà c?a ng??i Thái Nguyên, nét v?n hóa ??c tr?ng ?y ?ã làm nên m?t b?n s?c b?n s?c v?n hóa r?t riêng và khác bi?t cho nh?ng con ng??i n?i ?ây. ??ng th?i nó c?ng là th??c ?o cho s? phát tri?n c?a m?t n?n v?n hóa c?a m?t dân t?c, m?t qu?c gia hay m?t khu v?c.
Nh?ng kiêng k? khi u?ng Trà
Tránh ?un trà ho?c hãm trà trong phích n??c nóng

M?t s? ng??i có thói quen ?un trà ho?c hãm trà trong phích n??c nóng ?? u?ng. Cách u?ng trà nh? v?y không có l?i, b?i l? khi ?un ho?c hãm trà ? nhi?t ?? cao, ch?t axit tannic trong lá chè hòa tan trong n??c nhi?u, ch?t d?u th?m b? b?c h?i ph?n l?n, ??ng th?i vitamin C trong lá chè c?ng b? phân h?y.

N?u c? u?ng trà theo cách ?ó, không nh?ng n??c chè có v? ??ng chát, mà còn làm gi?m ch?t dinh d??ng có trong lá chè, gây h?i cho s?c kh?e. Chính vì l? ?ó mà n??c sôi pha trà c?ng nên gi? ? 80°C là t?t nh?t.
Không nên nhai nu?t lá chè

Nhai s?ng lá chè r?i nu?t là m?t thói quen không có l?i. B?i vì trong quá trình gia công, thành ph?n ???ng trong lá chè b? gi?i nhi?t s? t?o nên m?t s? ch?t gây ung th? nh? benzopyrene.

Lo?i ch?t này khó tan trong n??c nên khi pha trà u?ng, ch?t này không vào c? th? ???c, nh?ng n?u nhai nu?t tr?c ti?p nó s? vào gây h?i cho c? th?, lâu ngày d? sinh ra ung th?.
Không nên u?ng trà ??c quá

Trong n??c chè thái nguyên ??c có hàm l??ng caffein khá cao, khi u?ng vào gây kích thích trung khu th?n kinh, làm t?ng ?? h?ng ph?n. ??c bi?t là u?ng trà ??c tr??c khi ?i ng? s? ?nh h??ng không t?t ??n gi?c ng?, th?m chí gây m?t ng?.

Ngoài ra axit tannic trong n??c chè ??c s? k?t h?p v?nh c?u v?i vitamin B trong c? th?, d? gây b?nh thi?u vitamin B. Axit tannic làm co th?t niêm m?c d? dày, gây k?t t?a protein, ?nh h??ng ??n ch?c n?ng tiêu hóa. Trà ??c còn làm gi?m kh? n?ng h?p th? ch?t s?t trong th?c ?n, lâu ngày d?n ??n b?nh thi?u máu.
Không nên u?ng trà lúc ?ói

Khi ?ói b?ng u?ng trà s? làm loãng d?ch v?, gi?m th?p ch?c n?ng tiêu hóa, d? gây viêm d? dày. Do lúc ?ói hi?u su?t h?p thu cao, nên m?t l??ng l?n thành ph?n không có l?i trong lá chè ???c h?p thu vào trong máu, gây nên hi?n t??ng “say chè”.
Không u?ng trà ngay sau b?a ?n

Trong lá chè có nhi?u axit tanna, sau khi ?n u?ng trà ngay, protein và ch?t s?t trong th?c ?n s? tác d?ng k?t t?a v?i axit tanna, gây khó tiêu, gi?m th?p kh? n?ng h?p th? protein và ch?t s?t.

Các tính toán cho th?y: N?u sau b?a ?n pha 15g chè u?ng, l??ng h?p thu s?t trong th?c ?n s? gi?m th?p 50%, lâu ngày nh? v?y d? sinh ch?ng thi?u máu do thi?u s?t.
Không nên u?ng n??c trà pha ?? lâu

N?u pha trà ?? quá lâu, l??ng caffeine trong n??c chè t?ng lên, tác d?ng kích thích cao, u?ng vào gây khó ch?u. N??c trà pha xong ?? sau vài ti?ng, nh?t là hãm trong phích n??c nóng s? x?y ra ph?n ?ng hóa h?c, n??c chè s? b? x?n màu, thành ph?n vitamin B và C s? b? phân h?y.

L??ng axit tannic trong n??c chè ?? lâu s? t?ng lên, gây b?t l?i ??i v?i ng??i b? b?nh gút và b?nh t?ng axit uric. Do v?y, pha trà sau 4-6 phút u?ng là t?t nh?t.
Sau khi ?n th?t dê, th?t chó không nên u?ng trà ngay

Th?t dê, th?t chó là lo?i th?c ph?m giàu ??m, còn trong lá chè có nhi?u axit tannic.

N?u sau khi ?n th?t dê th?t chó l?i u?ng n??c trà ngay, axit tannic s? k?t h?p v?i protein thành tannalbin, ?ây là ch?t có tác d?ng gi? n??c, làm gi?m nhu ??ng ru?t, không có l?i cho ??i ti?n, th?m chí b? táo bón, ch?t ??c trong phân b? c? th? h?p thu, có h?i cho s?c kh?e.
Không dùng n??c trà ?? u?ng thu?c

Nhi?u ng??i có thói quen dùng n??c chè ?? u?ng thu?c ho?c u?ng thu?c xong l?i u?ng trà ngay. Làm nh? v?y là không khoa h?c, b?i l? khi pha trà các ch?t có trong lá chè nh? axit tannic, theine, caffeine… và m?t s? vitamine ???c hòa tan trong n??c, nên khi dùng n??c chè u?ng thu?c, các thành ph?n trong n??c chè và thu?c s? x?y ra ph?n ?ng hóa h?c, làm cho thu?c kém hi?u qu? và khó h?p thu

Trả lời