CategoriesTrà & Ki?n th?c v? Trà

V?n hóa th??ng trà c?a ng??i Hà N?i x?a

M?i cân trà, ngh? nhân Hà thành ??p cùng 1.000 -1.200 bông sen là m?t trong nh?ng lý do khi?n ng??i n??c ngoài ?ã không ít l?n xuýt xoa tr??c ngh? thu?t ??p trà c?u k?, tinh t? c?a ng??i Hà N?i.

sen

Trong ngh? thu?t ??p trà này, trà m?n h?o ???c ?a chu?ng h?n c?. Nguyên li?u là trà Shan Tuy?t c? th? vùng m?n ng??c Hà Giang, m?c t? nhiên trên nh?ng dãy núi cao 800 -1.300 m, quanh n?m s??ng ph?. Các ngh? nhân trà Hà N?i trân tr?ng, nâng niu t?ng búp trà này nh? m?t báu v?t. H? ch?n l?a nh?ng búp non, nh?ng lá trà bánh t? r?a s?ch, cho vào chõ ?? chín. Sau khi ph?i khô, h? cho trà vào chum (v?i), trên ph? m?t l?p lá chu?i khô, ? 3 – 4 n?m cho trà phong hoá b?t ch?t chát, có ?? x?p nh? gi?y b?n mà v?n l?u gi? ???c h??ng v? ??c tr?ng.

Khi ??p, ng??i ta r?i m?t l?p trà r?i m?t l?p g?o sen m?ng, r?i l?i m?t l?p trà, m?t l?p g?o sen. C? th? cho ??n khi h?t trà. Sau cùng, ph? m?t l?p gi?y b?n. Th?i gian ??p tu? thu?c vào ?? ?m c?a g?o sen nhi?u hay ít, th??ng t? 18 -24 gi?. Sau ?ó, ?em sàng ?? lo?i b? nh?ng h?t g?o sen. Sàng lo?i xong, trà ???c ?óng vào nh?ng chi?c túi làm b?ng gi?y ch?ng ?m ?? gi? l?y c? h??ng sen l?n h??ng trà, r?i s?y cho ??n khi cánh trà khô, h??ng sen quy?n thì b? ra. L?i ??p m?t l?n sen th? hai, th? ba, th?m chí th? t?, th? n?m tu? thu?c vào s? thích c?a ng??i th??ng trà ??m hay nh?t. Càng ??p nhi?u l?n thì h??ng sen càng quy?n, trà càng th?m. Trung bình, m?i cân trà ??p c?n t? 1.000 -1.200 bông sen. Cho nên, không ph?i ng?u nhiên, m?i 1kg trà sen th?i x?a ???c ??i b?ng 2 -3 ch? vàng mà ng??i sành trà v?n nao n?c lùng mua b?ng ???c.

V?i ng??i Hà N?i, u?ng trà là m?t thú ch?i thanh ??m. Pha cho mình c?ng nh? pha trà m?i khách, ng??i ta ph?i ?? vào ?ó nhi?u công phu. Nh?ng công phu ?ó, d?n tr? thành l? nghi. Trong ?m trà ngon, ng??i ta th?y ph?ng ph?t m?t mùi th? và m?t v? tri?t lý. Các trà nhân t? x?a r?t chú ý ??n ngh? thu?t th??ng trà v?i nhi?u lo?i trà c?(d?ng c? pha trà) c?n thi?t ?? làm sao cho ng??i u?ng c?ng có th? c?m nh?n và th? nghi?m gi?ng nh? các thi?n s?. Dùng thìa g? múc trà cho vào ?m ??t nung nh?, ???c g?i là “Ng?c di?p h?i cung”.

 sen1

?? có ???c chén trà ngon thì bình trà và tách u?ng trà ph?i ???c làm nóng lên b?ng n??c sôi. Trà c? dùng ?? xúc trà, l?y bã trà ??u b?ng tre khô ho?c g? th?m. Khi châm n??c l?n m?t g?i là “cao s?n tr??ng thu?” r?i ch?t ngay ra. ?ây là thao tác tráng trà nh?m lo?i h?t b?i b?n và cho trà khô k?p th?m không n?i l?nh b?nh. L?n th? hai ?? n??c vào ?m g?i là “h? s?n nh?p thu?” nên ?? n??c cao, tràn mi?ng bình ?? khi ??y n?p l?i, b?i trà tràn ra h?t, r?i d?i n??c sôi lên n?p ?? gi? nhi?t ?? cao nh?t cho ?m trà. N??c hai chính là n??c ngon nh?t ???c t?o ra trong vòng 1-2 phút, có h??ng v? ???m ?à, th?m tho quy?n r?. Khi rót trà ph?i chuyên ??u các chén sao cho n?ng ?? trà nh? nhau b?ng cách kê khít mi?ng chén l?i và ??a vòi ?m quay vòng. Cách ph? bi?n trong truy?n th?ng là rót ra chén t?ng r?i chia ??u ra các “chén quân”. Cách này ngày nay ít dùng vì ph?n làm ngu?i trà, ph?n h??ng trà phôi pha.

Dâng chén trà theo ?úng cách là ngón gi?a ph?i ?? l?y ?áy chén, ngón ch? và cái ?? mi?ng chén g?i là “Tam long giá ng?c”. Ng??i dâng trà và ng??i nh?n ??u ph?i cung kính cúi ??u. Tr??c khi u?ng, ??a chén trà sang tay trái, m?t nhìn theo, sau ?ó ??a sang ph?i “du s?n lâm thu?”. Khi u?ng, c?m chén trà quay lòng bàn tay vào trong, dâng chén trà lên sát m?i ?? th??ng th?c h??ng trà tr??c, sau ?ó tay che mi?ng nháp nháp t?ng ng?m nh? nh?. Tay áo các quan l?i phong ki?n th??ng r?t r?ng c?ng m?t ph?n vì l? dùng che mi?ng khi u?ng trà là v?y. Che mi?ng khi ?n, u?ng, c??i trong chèo, tu?ng, trong ??i s?ng ng??i Vi?t x?a chính là m?t hành vi v?n hoá. Ng??i u?ng c?ng ph?i ch?m rãi mím mi?ng nu?t kh? cho h??ng trà thoát ra ??ng m?i và ??ng th?i ??ng trong c? h?ng, nu?t tý n??c b?t l?n m?t, l?n hai, l?n ba ?? c?m nh?n.

Ngoài cách u?ng trà trong gia ?ình, ng??i Hà N?i x?a còn có các hình th?c H?i trà, u?ng trà th??ng hoa ??u n?m, u?ng trà th??ng hoa quý và u?ng trà ng? h??ng. Trong ?ó, h?i trà là hình th?c t? h?p cùng th??ng trà khi có trà ngon hay d?p ??c bi?t c?a các c?. Th??ng trà ??u xuân là thói quen c?a riêng các b?c tao nhân ch?n kinh thành x?a. Th??ng thì tr??c T?t, ?ích thân các c? ?i ch?n mua hoa ?ào, cúc, mai tr?ng, thu? tiên ? t?n v??n, chu?n b? lo?i trà ngon nh?t. Sáng mùng m?t, con cháu dành riêng cho c? nh?ng giây phút ??u tiên ?? t?nh tâm và ng?m hoa, th??ng trà, sau ?ó m?i là c? ??i gia ?ình cùng ng?i quanh bàn trà chúc th? c? và nghe l?i d?n dò.

U?ng trà th??ng hoa quý nh? hoa qu?nh, hoa trà c?ng là cái thú c?a nhi?u ng??i Tràng An. ?ó c?ng là hình th?c h?i trà quanh ch?u hoa quý vào t?i hoa mãn khai c?a nh?ng ng??i cao tu?i, ?àm ??o th? s?, v?n ch??ng và d?n dò l?p con cháu.

Trà ng? h??ng ch? gi?i h?n cho 5 ng??i. Khay u?ng trà ng? h??ng ph?i th?a 5 ch? tr?ng ?? 5 lo?i hoa ?ang ?? ???m h??ng nh?t: cúc, sói, nhài, sen, ngâu và úp các chén kín hoa, b?ng khay ?? lên n?i n??c sôi cho h??ng hoa bám vào lòng chén. Pha trà m?n ngon và rót ??u vào t?ng chén, m?i ng??i tham gia s? ph?i ?oán h??ng trà trong chén c?a mình và cùng nh?n xét. Sau m?i chén trà, ng??i ch? trà l?i hoán v? h??ng ?? ai c?ng ???c th??ng th?c h?t cái tinh tuý c?a h?i trà ng? h??ng.

Ngu?n: S?u t?m

Trả lời