CategoriesTrà & Ki?n th?c v? Trà

Nguy?n Trãi u?ng trà

Trà thái nguyên chia s? Nguy?n Trãi u?ng trà

Nguy?n Trãi – Danh nhân v?n hóa Th? gi?i? Vi?t Nam, trà hi?n di?n trong v?n h?c dân gian thông qua ca dao, hò vè, câu ??i, t?c ng? truy?n kh?u và v?n ch? ?ng v?i nh?ng bài th? ki?t tác c?a các nhà v?n l?ng danh x? a và nay. T?p quán u?ng trà th?i x? a c?a danh nhân, luôn bi?u l? m?t nhân sinh quan, m?t n?p ngh?, m?t ngh? thu?t s?ng, m?t cái nhìn bao quát v? cu?c ??i trong m?t chén trà.
Tâm h?n thi nhân Vi?t Nam luôn c?i m?, hài hoà, trong tinh th?n nhân ái, c?m thông chia s? là nét ??c tr? ng c?a ??o ??c truy?n th?ng Vi?t Nam. Ngoài vi?c th? ?ng th?c cái ??p bình yên trong cu?c s?ng, ?? ? ??c thanh nhàn tr? ?c th? s? tr?n t?c mênh mông b? kh?, u?ng trà còn bi?u hi?n m?t s? ?n mình trong ?áy lòng ?? nhìn l?i s? ??i ??y tr?c ?n khôn l? ?ng.

Tuy nhiên, trên cái n?n chung c?a truy?n th?ng dân t?c, m?i tác ph?m th? ca ra ??i trong m?i th?i ??i l?ch s? – xã h?i khác nhau, mang t? s?, n?i ni?m và ý chí riêng th? hi?n trong các danh nhân Vi?t Nam. (Nguy?n Bá Hoàn, Trà lu?n, NXB Tp H? Chí Minh, 2003).

Nguyen_Trai

NGUY?N TRÃI (1380 – 1442) – Mai Qu?c Liên, Trung Tâm nghiên c?u Qu?c h?c và NXB V?n H?c, 1999.

Tên hi?u là ?c trai con c?a Nguy?n Phi Khanh, cháu ngo?i Tr?n Nguyên ?án, chính quan ? làng Chi Ngãi, huy?n Ph? ?ng S?n, nay là huy?n Chí Linh, H?i D? ?ng. Gia ?ình Nguy?n Trãi ?ã nhi?u ??i l?p nghi?p ? làng Nh? Khê, huy?n Th? ?ng Phúc, nay là xóm Nh? Khê, xã Qu?c T?n, huy?n Th? ?ng Tín, Hà ?ông, n?i sinh ra Nguy?n Trãi.

–> túi trà

Nguy?n Trãi thi ?? Thái h?c sinh n?m ??u Nhà H? (1400) ??ng khoa v?i Lý T? T?n, V? M?ng Nguyên. 7 n?m sau khi ??t n? ?c Vi?t Nam b? Nhà Minh xâm l ??c; cha ông b? b?t và ?i ??y sang Trung Qu?c. Ông làm quan ??i Nhà H?, sau ?ó giúp Lê L?i kh?i ngh?a Lam S?n, làm quân s?  v?ch k? ho?ch cho Lê L?i v? quân s?, chính tr?, ngo?i giao. Ông ph?i h?p ??u tranh v? trang v?i ??u tranh chính tr?, ?ánh ?u?i quân xâm l ??c Minh ra kh?i ??t n ?c, giành l?i ??c l?p và hoà bình cho nhân dân ta.

Sau chi?n th?ng, ông th?o ra b?n Bình Ngô ??i cáo, tuyên b? cu?c ??u tranh chính ngh?a ?ã th?ng l?i. ?ây là m?t thiên anh hùng ca tuy?t v?i, m?t b?c tranh thiên tài, sinh ??ng và trung th?c v? hình ?nh c?a m?t dân t?c anh hùng ?ang v? ?n lên, quy?t tâm v? ?t m?t ch?ng ?? ?ng gian nan nguy hi?m và sáng t?o ra m?t trong nh?ng trang v? vang nh?t c?a l?ch s? n? ?c nhà. Tác ph?m này còn là m?t b?n t?ng k?t khái quát, v? ph? ?ng di?n l?ch s? và con ng ??i, nh?ng ph?m ch?t cao quý c?a dân t?c ?ã ?? ?c phát huy cao ?? trong cu?c kháng chi?n, nêu cao ý chí ??c l?p, t? do, truy?n th?ng qu?t c? ?ng b?t khu?t và tinh th?n nhân ??o c?a nhân dân ta. Bình Ngô ??i cáo ?? ?c ghi vào l?ch s? nh?  là B?n Tuyên ngôn ??c l?p l?n th? hai c?a dân t?c ta. (Phác th?o chân dung v?n hoá Vi?t Nam, NXB chính tr? qu?c gia, 2001).

Ông ?? ?c ban qu?c tính h? Lê, làm th? ?ng th?  B? L?i, thành viên H?i ??ng C? m?t, tích c?c tham gia công cu?c tu b?, xây d?ng pháp lu?t, ch? ?? chính tr? th?i Lê s?. Ông ?ã vi?t D?  ??a chí c?a ??t n? ?c.

Tính c? ?ng tr?c, vì b? b?n quy?n th?n Lê Sát ghen ghét, nên ông xin rút v? trí s? ? Côn S?n, H?i D? ?ng. N?m 1434, Thái Tông l?i v?i ông ra giúp n ?c, n?m 1442 Thái Tông m?t, b? tri?u ?ình ?? t?i gi?t vua, khép t?i tru di tam t?c. N?m 1464, Lê Thánh Tông th?u n?i oan c?a ông, truy phong T? v?n h?u, và tìm con cháu ông b? d?ng.

Nguy?n Trãi là m?t anh hùng dân t?c, m?t nhà ho?t ??ng chính tr? xu?t s?c và m?t nhà ??i v?n hào th?i Lê S?. Ông là nhà v?n hoá l?n nh?t th?i x a c?a Vi?t Nam. Là k?t tinh c?a n?n v?n minh Th?ng Long – Lý Tr?n ??ng th?i c?ng là nhà v?n hoá c?a n?n v?n minh – v?n hoá Vi?t Nam t? th?i các vua Hùng. T?t c? tinh hoa c?a n?n v?n hoá dân gian, phong t?c t?p quán, t?c ng? ca dao, tình làng ngh?a n ??c, lý t? ?ng nhân nghiã nho gia, lòng t? bi siêu thoát c?a nhà Ph?t, l? t? nhiên nhi?m màu bi?n ch?ng c?a Lão – Trang ??u ?? ?c ti?p nh?n, bi?n hoá trong Nguy?n Trãi.

Ông ?? l?i nhi?u tác ph?m nh?  Quân trung t? m?nh t?p vi?t cho binh s?, Lam s?n th?c l?c vi?t v? kh?i ngh?a Lam S?n, Qu?c âm thi t?p g?m th? ch? nôm, ?c trai thi t?p …

N?m 1960 ông ? ??c unesco th? gi?i phong t?ng Nhà danh nhân v?n hoá th? gi?i.

Ngôn chí (?c Trai thi t?p)

Th ??ng Chu b?n c? các ch a ?ôi
Sá lánh thân nhàn th? vi?c r?i,
C?i t?c chè th ??ng pha n? ?c tuy?t,
Tìm thanh trong v?t t?n chè mai.

Chim kêu hoa n? ngày xuân t?nh;
H? ?ng l?n c? tan ti?c khách thôi.
Bui có m?t ni?m ch?ng n? tr?
??o làm con li?n ??o làm tôi

L?u th?u ch a nên ti?t tr? ?ng phu
Mi?n hà ph?ng d?ng ??o tiên nho
Chè mai ?êm nguy?t d?y xem d?y bóng,
Phi?n sách ngày xuân ng?i ch?m câu.

D ?i công danh ?eo kh? nh?c
Trong d?i d?t có phong l u.
M?y ng? ?i ngày n? thi ??
Lá ngô ??ng thu? m?t thu.

C?n tìm hi?u chè mai là chè gì ? Theo m?t vài nhà bình chú là g? h?ng mai, nh?  v?y không ph?i là chè, hay là chè ? ?p h?ng mai, m?t th?c v?t có mùi h? ?ng th?m. Hay mai ch? là m?t hình t? ?ng ??c l? nh?  tùng cúc tre trúc, ch? ng? ?i quân t? trong th? ca ? ??ng lu?t th?i x a.

Quét tuy?t ?un trà, tr? ?c trúc hiên, nh? ng Côn S?n là vùng ??i núi th?p vài tr?m mét, ? v? ?? Chí Linh – H?i D ?ng, nh?  v?y làm gì có tuy?t r?i, tr? ??nh núi Fansipan hay M?u S?n ho? ho?n m?i có nh? ng n?m nhi?t ?? th?p ??c bi?t. Hay ?ây ch? là m?t hình t? ?ng ? ?c l? th? ca, nói lên n? ?c su?i, n ??c khe tinh khi?t mà không ph?i n? ?c ao tù hay n? ?c sông ??c ?

Theo ti?n trình l?ch s? Nguy?n Trãi (1380 – 1442) ? vào th?i k? H?u Lê, th? k? th? XV, ?ng v?i ??i Nhà Minh (1369 – 1649) ?ã chuy?n t? trà b?t qu?y n? ?c nóng sang vò lá chè thành s?i r?i, ch? bi?n ra các lo?i trà ?en, xanh, ô long, vàng, tr?ng, h?c, ? ?p hoa. Th?i k? này Trung Hoa là n? ?c ??c quy?n xu?t kh?u chè ra th? gi?i; nh?  v?y lo?i trà mà danh nhân Vi?t Nam u?ng có nhi?u kh? n?ng là trà xanh s?i r?i ??i Nhà Minh – Thanh.

Lo?n h?u ?áo Côn S?n c?m tác

Giã nhà ?úng m ?i ?ông
Nay v? còn n?a cúc tùng l? th?
Lâm tuy?n nào ph? nguyên x a
Cõi tr?n c?m c?i bây gi? th? ?ng ta.

 

V? làng nh?  gi?c m?ng qua,
L?a binh ch a d?t may ra thân còn
Bao gi? nhà d?ng ??u non,
Pha trà n? ?c su?i, g?i hòn ?á ng? khì.

B?o kính c?nh gi?i

M?t v? ?n hoa trúc b?n b? thâu
Lánh thân nhàn ?? ?c thú m?u
D ??i t?c nên ao chín khúc
Trong nuôi ?? ?c cá nghìn ??u,

 

Cu?c l?n c? th?p tan ngày di?n
B?p th?ng chè thô c?i thu? âu
B?n b? nh?n còn mong ?u?c ??t
D?u v? d?u ? m?c ta d?u.

Ng?u nhiên làm

Nhân nhàn quan r?nh s? ?ng cho ta
?óng c?a thâu ngày ít qua l?i.
Mây to? ??y nhà mai ??t bách,
Tùng reo quanh g?i, t?i ?un trà.
S?a mình ch? bi?t làm h?n c?;
Nên ph?n ?âu c?n h?c l?m mà !
Vu khoát ??i ta mang b?nh ?y
Không ph? ?ng ch?a lão n?ng thêm ra
Th?p h? ?ng tr? ?c án, bên mai lu?,
Quét tuy?t ?un trà, tr ??c trúc hiên.

(V?n hoá trà Vi?t Nam – Hi?p h?i chè Vi?t Nam, 2002)

Lúc này Nguy?n Trãi ?ã rút lui kh?i quan tr? ?ng, v? Côn S?n s?ng ??i ?n d?t gi?a núi non, sông n? ?c, vui v?i thú ?i?n viên cây c?, chim ca v? ?n hót. Qua nh?ng câu th? trên, Nguy?n Trãi ?ã xem trà nh?  :

– M?t công c? giao ti?p ?ng x? xã h?i, trong ?? a ?ón ti?n khách b?ng m?i trà, t?ng trà, ?? giao l ?u tình c?m bè b?n, v?a u?ng trà v?a g?y ?àn;

– M?t giá tr? th?m m? và th?  giãn, thú vui u?ng trà “ ??c ?m ” làm phong phú thêm ??i s?ng tâm h?n con ng? ?i tr?n t?c. Trà ?ã trút h?t phi?n mu?n, b?n r?n c?a cu?c s?ng quan tr? ?ng. Ông vui v?i gió tr?ng, mây tr?ng, tre trúc, thông reo, chim hót, ng? khì ??u g?i vào ?á, quên h?t c? th?i gian, t?n h? ?ng thú vui hoà quy?n tâm h?n v?i thiên nhiên, nh?  thuy?t ??o Lão th?n tiên c?a Trung Hoa c? ??i.

Trả lời