CategoriesTrà & Ki?n th?c v? Trà

Vi?t Nam có Trà ??o không?

Trà thái nguyên chia s? câu h?i Vi?t Nam có Trà ??o không?

?ây là m?t câu h?i hay mà m?t s? b?n u?ng trà ?ã th?o lu?n sôi n?i trên báo chí và t?p san ? hai mi?n B?c Nam, c?a m?t anh b?n h?i viên CLB Trà Vi?t vô danh ?ã ghi trong blog comment (M?c 10 ch??ng và 9 ?i?u trong “Trà Kinh” c?a L?c V?).B?n ?úng là m?t ng??i tiêu dùng thông thái không ch? ??n gi?n b?ng lòng v?i h??ng v? và màu n??c c?a m?t chén trà ph??ng ?ông. B?n còn có nhu c?u tìm hi?u sâu b?n ch?t và ý ngh?a c?a ngh? thu?t u?ng trà.L?i ?áp qu? th?t không ??n gi?n, vì ph?i gi?i ?áp ???c các câu h?i sau ?ây:

Trà ??o Nh?t B?n – xu?t x? và n?i dung ?
Trung Qu?c có Trà ??o không ?
Vi?t Nam có Trà ??o không ?

Nh?ng t? li?u nào c?n tham kh?o ?? có thông tin b? sung ?
D??i ?ây là m?t s? tìm hi?u ban ??u ch?c ch?n còn h?n ch?. Vì V?n hoá trà Vi?t Nam là m?t l?nh v?c m?i m? và mênh mông, ch? m?i có m?t vài ý ki?n phát bi?u l? t? vài n?m g?n ?ây. Trong khi ?ó ? Nh?t B?n, Trung Qu?c và Hàn Qu?c ?ã có nhi?u H?i th?o qu?c gia và qu?c t? v? v?n hoá trà.

Nh?ng c?ng không c?u toàn, nên xin m?nh d?n ?óng góp m?t vài g?i ý ban ??u ?? chia s? v?i các b?n hôi viên cùng nghiên c?u. Không ph?i là nh?ng ch? giáo, vì ??n nay ch?a có h?i th?o chuyên sâu v? V?n hóa trà c?a các nhà khoa h?c, l?ch s? và v?n hóa trà ? Vi?t Nam.

1. Trà ??o Nh?t B?n – xu?t x? và n?i dung ?
Trà ??o – CHADO, hay SADO, hay CHA-NO-YU – là m?t l? nghi cao th??ng ? Nh?t B?n, có ngu?n g?c Thi?n (Zen) c?a ??o Ph?t, nh?m tôn vinh cái ??p trong cu?c s?ng ??i th??ng. ?ây là m?t bi?u di?n ngh? thu?t c?a khách ??n th?m ch? nhà, trong ?ó m?i ??ng tác ??u ???c quy ??nh theo m?t quy trình ch?t ch?. Trà ??o ???c gi?ng d?y t?i các Tr??ng chuyên. Tuy có nh?ng khác bi?t gi?a nhi?u tr??ng phái, nh?ng t?t c? ??u có m?t tinh th?n nguyên t?c th?ng nh?t. Trà ??o Nh?t B?n ra m?t t?i chùa Kinh s?n t?; và ?? xu?t 4 nguyên t?c “ Hoà – Kính – Thanh – T?nh ” ?? b?i d??ng ??o ??c và n?p s?ng x? th? v?n minh trong xã h?i con ng??i.

Trà ??o là m?t tri?t lý v? cái ??p trong cu?c s?ng ??i th??ng con ng??i. Trà ??o Nh?t B?n g?i lên cho ng??i th??ng th?c trà m?t c?m xúc trong sáng, hài hoà, huy?n bí và lãng m?n c?a tr?t t? xã h?i. ?ây là m?t yêu c?u v? tinh khi?t, vì nó ?òi h?i thanh t?nh; m?t ??o ??c ti?t ki?m, vì nó ch?ng minh cho chúng ta, h?nh phúc cu?c ??i ch? y?u là s? ??n gi?n h?n là s? ph?c t?p phi?n toái và chi tiêu hoang phí; m?t th??c ?o tinh th?n nh?m xác ??nh v? trí c?a con ng??i chúng ta trong v? tr?. Tri?t lý c?a Trà ??o không ch? ??n gi?n tôn vinh cái ??p theo ngh?a thông th??ng c?a t? ng?, mà k?t h?p v?i m? h?c và tôn giáo, còn giúp cho vi?c th? hi?n khái ni?m t?ng h?p c?a con ng??i v? Thiên – ??a – Nhân. Trà ??o chính là ??o Lão ng?y trang (Okakura Kazuko, 1906).

2. Trung Qu?c có Trà ??o không ?
K?t qu? h?i th?o v?n hóa trà c?a các h?c gi? Trung qu?c ?ã ?? ra hai khái ni?m : Trà ??o và Trà ??c. Tr?nh Kh?i Khôn, Vi?n tr??ng Vi?n nghiên c?u chè Trung Qu?c t?i Hàng Châu, Chi?t Giang (1999) trong m?t công trình nghiên c?u “Ti?n tri?n v? nghiên c?u m?t s? v?n ?? v?n hóa trà Trung Hoa” ?ã t?ng k?t ý ki?n c?a các h?i th?o chuyên ?? nh? sau.

V?n hoá trà Trung Hoa có n?i dung phong phú, ti?p c?n v?i khoa h?c, ??o ??c, th?m m? và l? nghi v …v… Tinh th?n c?a nó bao hàm b?n m?t sau ?ây “ d??ng sinh, tu tính, s?ng tình, tuân l? “. Thông qua s? truy?n bá c?a v?n hoá trà, ?ã ?nh h??ng sâu s?c ??n th? gi?i quan c?a con ng??i, thúc ??y ti?n b? xã h?i.

Ngô Tu? Nông, trong cu?n Trà kinh thu?t bình ?ã nh?n th?c r?ng “ Trà ??o coi trà nh? m?t th? n??c u?ng quý giá t?? ng?c ngà cao th??ng. U?ng trà là m?t s? h??ng th? tinh th?n, m?t lo?i hình ngh? thu?t, hay m?t cách tu thân d??ng tính “

Trang Vãn Ph??ng “ Trà ??o là m?t lo?i nghi th?c ?? ti?n hành giáo d?c l? pháp, tu thân d??ng ??c ??i v?i con ng??i, thông qua ph??ng th?c u?ng trà “

Th?ng Quân ” Trà ??o là k?t tinh c?a v?n hoá Nh?t B?n. Trà ??o ???c coi là tri?t h?c hoá và ngh? thu?t hoá ?ng d?ng vào l?nh v?c ??i s?ng. Trà ??o là m?t b? môn l?y u?ng trà làm n?i dung c?a v?n hoá ngh? n?ng, là m?t cách k?t h?p hoàn m? c?a v?n hoá truy?n th?ng v?i trà s?, ?ó là m?t ph??ng pháp xã giao l? nghi, tu thân d??ng tính và giáo d?c ??o ??c “

Tr?n v?n Hoài ” Tinh th?n cu? trà ngh? và trà ??o là h?t nhân c?a v?n hoá trà Trung Qu?c, ch? ngh? nói ? ?ây là ch? cái thu?t c?a trà ngh? trong ch? bi?n, pha u?ng và cách th??ng th?c trà; ch? ??o nói ? ?ây là ch? cái tinh th?n quán tri?t trong su?t c? quá trình trà ngh?. Nói m?t cách gi?n ??n Trà ??o chính là tinh th?n, ??o ??c, quy lu?t, c?i ngu?n và b?n ch?t; th??ng th??ng thì nó nhìn không th?y, s? không th?y, nh?ng nó l?i hoàn toàn có th? l?nh h?i ???c thông qua tâm linh.

Tr?n H??ng B?ch nh?n th?c r?ng :” H?t nhân c?a trà ??o là hoà ; ý ngh?a c?a trà ??o g?m có 7 ?i?m : t?c là trà ngh?, trà ??c, trà l?, trà tình, trà h?c thuy?t và trà ??o, ???c ??nh hình t? th?i ???ng ?ang th?nh v??ng.

Trình Kh?i Khôn (1990) trong “ Trung Qu?c trà ??c ” ?? xu?t Trà ??c Trung Qu?c là “ Lý, Kính, Thanh, Xúc “.

V??ng Linh (1995), trong “ Tinh th?n trà ??o truy?n th?ng c?a Trà ??o Trung Qu?c và h??ng ?i t?i c?a v?n hoá trà th?i ??i m?i “, nh?n th?c r?ng Trà ??o Trung Qu?c là s? h?p nh?t c?a ??o nhà, ??o tr?i và ??o ng??i, là t? t??ng tam hoà c?a thiên th?i, ??a l?i và nhân hoà cùng sánh vai v?i nhau; l?y t? t??ng ch? ??o là nho gia và l?y tinh th?n nhà Ph?t ph? ?? chúng sinh làm tôn ch?, t?c là s? t?p h?p t? t??ng ?u tú c?a Nho giáo, ??o giáo và Ph?t giáo.

L?u Khâu V?n, L?u T? Sinh và Tr??ng ??ng H?ng (1994) vi?t: Trà ??c là m?t th? hi?n c?a m?t lo?i v?n hoá tinh th?n, m?t khám phá tìm tòi t??ng ??i thâm thuý c?a m?t s? ng??i yêu thích u?ng trà, tr?i qua nhi?u th?i ??i l?ch s?. Trà ??o là m?t s? hình th?c bi?u hi?n hay m?t s? quy ph?m hay phép t?c c?a lo?i v?n hoá tinh th?n ?ó.

Trà ??o Trung Qu?c không có m?t hình th?c nh?t ??nh, mà khi thì h?ng th?nh khi thì suy thoái. T? cu?n sách Trà Kinh và Trà ??o ??i hành c?a L?c V? cho ??n ngày nay, ý ngh?a và c? n?i dung c?a Trà ??o ??u ?ã phát tri?n và bi?n hoá. Nh?ng sau khi Trà ??o Trung qu?c truy?n bá sang Nh?t B?n, kinh qua các t?ng l?, võ s? ??o và t??ng tá, k?t h?p v?i tính sáng t?o ??i m?i c?a Nh?t B?n, l?u truy?n t? ??i này ??n ??i khác, thì n?i dung và hình th?c, ??u mang ??c s?c dân t?c m?i m? c?a Nh?t B?n.

Ngh? thu?t u?ng trà x?a và nay ??nh ngh?a theo ngh?a h?p là k? thu?t phân tích ?ánh giá nh?ng ?i?m t?t x?u c?a trà. Theo ngh?a r?ng là m?t ph??ng th?c sinh ho?t l?y n?i dung ch? y?u là ph?m trà (phân tích ?ánh giá ch?t l??ng trà t?t x?u).

3. Vi?t Nam có Trà ??o không ?
Theo “ T? ?i?n ti?ng Vi?t “ c?a Vi?n Ngôn Ng? H?c, do Hoàng Phê ch? biên (1998) trang 280, ch? ??o có ba ngh?a sau ?ây :

???ng l?i, nguyên t?c mà con ng??i ph?i gi? gìn và tuân theo trong cu?c s?ng xã h?i nh? ??o làm ng??i, ??o v? ch?ng, ?n ? cho ph?i ??o …
N?i dung h?c thu?t c?a m?t h?c thuy?t ???c tôn sùng ngày x?a, nh? t?m s? h?c ??o, m?n ??o thánh hi?n …
M?t t? ch?c tôn giáo, nh? ??o Thiên chúa, ??o Ph?t, ??o H?i, ?i ??o …
Hi?u theo ý ngh?a th? ba “m?t t? ch?c tôn giáo” nh? Trà ??o Nh?t B?n có ba tiêu chí giáo lý, giáo ch? và thánh ???ng, thì Vi?t Nam không có Trà ??o.

Còn hi?u theo ngh?a th? nh?t “???ng l?i, nguyên t?c mà con ng??i ph?i gi? gìn tuân theo trong cu?c s?ng xã h?i”, thì Vi?t Nam có Trà ??o. ?ó là phong t?c t?p quán u?ng trà hay ngh? thu?t u?ng trà, v?i n?i dung bao g?m cách th??ng th?c ph?m ch?t c?a trà và giá tr? phi v?t th? bi?u hi?n trong nghi th?c giao ti?p ?ng x?, nh? ??o ??c ni?m tin c?a con ng??i ??i v?i b?n thân, xã h?i và ??t n??c.

Nh? v?y Trà ch? là m?t v?t ph?m xúc tác dùng trong ho?t ??ng giao ti?p, l? nghi và tôn giáo mà thôi, ch? không có ngh?a huy?n bí khó hi?u nh? khái ni?m “ Trà là hi?n thân c?a ??o, theo công th?c Trà = ??o = Ph?t (Ngô Linh Ng?c) “.

4. Có nh?ng tác gi? và t? li?u nào c?n tham kh?o thêm ?
V? Trà ??o Nh?t B?n

Okakura Kazuko, (1906), Yasunosuke Fukukita (1935), và cu?n Bách khoa t? ?i?n – Encyclopedia Japonica, Tokyo (1983), Anh v?n.
V? Trà ??o, Trà ??c Trung Hoa

Tr?nh Kh?i Khôn “Ti?n tri?n v? nghiên c?u m?t s? v?n ?? v?n hóa trà Trung Hoa” (1999), Hi?p h?i chè Chi?t Giang, Trung Qu?c. Trung v?n.
L?u Khâu V?n, L?u T? Sinh và Tr??ng ??ng H?ng “Trà, trà khoa h?c, trà v?n hóa” NXB Liêu Ninh, Trung Qu?c (1994) Trung v?n.
V? Trà ??o Vi?t Nam

Ngô Linh Ng?c, Tr?n Ng?c Thêm, Tr?n Qu?c V??ng, V??ng H?ng S?n.
?? Ng?c Qu? – ?? th? Ng?c Oanh. “Tìm hi?u v? khoa h?c v?n hóa trà th? gi?i và Vi?t Nam”, do NXB Nông nghi?p s? xu?t b?n tháng 6/2008.
Ngày 19 tháng 3 n?m 2008 – PGS ?? Ng?c Qu?

Bài vi?t c?a th?y quá hay và sâu s?c ??i v?i con, m?t ng??i ?ang tìm hi?u v? trà. Các d?n ch?ng và các ý ki?n c?a các h?i th?o mà th?y nêu ra r?t ??c s?c và b? ích. C?m ?n th?y r?t nhi?u.

Th?c ra, theo suy ngh? c?a con, vì sao m?i ng??i v?n th?o lu?n, tranh cãi v? vi?c “Trà ??o Vi?t nam – có hay không?” c?ng vì nh?ng lý do sau:

Khác v?i trà ??o Nh?t b?n và Công phu trà c?a Trung qu?c, “ngh? thu?t u?ng trà Vi?t nam” hi?n nay ch?a ???c rõ ràng (hay ch?a có ng??i nào ch?ng minh ?úng ??n ?? ???c công nh?n)th? nào là cách pha trà, u?ng trà chu?n c?a ng??i Vi?t.
Phong t?c, t?p quán u?ng trà c?a g??i Vi?t có l? là lâu ??i, nh?ng n?u theo nghiên c?u khoa h?c bây gi? thì thì cách u?ng trà ph? bi?n (con mu?n ?? c?p ??n ch? “ph? bi?n”) c?a ng??i Vi?t không ???c t?t cho s?c kho?: Pha trà r?t ??c, ? trà lâu trong ?m, dùng n??c sôi nhi?t ?? cao …).

Con ngh?: M?t khía c?nh trong ch? “??o” là ph?i có s? gìn gi?, tu t?p, rèn luy?n, h?c h?i,phát tri?n, th?m chí có m?t chút ho?c nhi?u s? công phu…

Trà Vi?t nam – ?ã có l?ch s? trong phong t?c t?p quán u?ng trà, n?u cách pha trà c?a Vi?t nam c?ng chú tr?ng ??n các y?u t? liên quan nh? lo?i trà, cách pha trà, d?ng c? pha trà, u?ng trà, tinh th?n u?ng trà … thì c?ng có th? kh?ng ??nh là trà ??o.

Nh?ng ?âu là ph??ng pháp ch?n, pha ch? trà ?úng c?a Trà ??o Vi?t nam? Trà ??o Vi?t nam tuân theo nh?ng ph??ng pháp, nguyên t?c nào? Trà ??o Vi?t nam chú trong ??n khía c?nh nào: Trà, n?i u?ng trà, tinh th?n, trà c? hay ph??ng pháp pha ch??

? Vi?t nam, ng??i am hi?u trà nh? Th?y c?ng là ng??i ?ang tìm câu tr? l?i cho “Trà ??o Vi?t nam” thì ai là ng??i có th? kh?ng ??nh?

Th?c ra con r?t thích Vi?t nam có “Trà ??o” nh?ng ?? kh?ng ??nh t?t ph?i th?ng ???c ph?n bi?n. Con c?ng ?ang ?i tìm s? kh?ng ??nh qua s? ph? ??nh. C?ng vì cái s? “yêu trà” th?y ?!

–> túi trà hút chân không

Con r?t mong ??i cu?n sách c?a th?y trong tháng 6 n?m nay.

Kính th?y.

Th?y ?? Ng?c Qu?:

Hoan nghênh b?n Trung S?n và ?ây là m?t s? ý ki?n tóm t?t v? Trà ??o Vi?t Nam trao ??i v?i b?n.

1. Phong t?c t?p quán u?ng trà c?a ng??i Vi?t có t? lâu ??i vào th?i k? ti?n s? (theo truy?n thuy?t là t? th?i k? vua Th?n nông) vì cây chè có ngu?n g?c t? vùng gió mùa ?ông nam Châu á. Dân t?c Vi?t có t?p quán u?ng chè t??i t?i nông thôn c?ng nh? thành th?. Th?i k? ??i Nhà ???ng – Trung Hoa, mi?n B?c Vi?t Nam còn là m?t b? ph?n c?a ??o (t?nh) L?nh Nam g?m có m?t ph?n c?a mi?n B?c Vi?t Nam hi?n nay và các t?nh Phúc Ki?n, Qu?ng ?ông, Qu?ng Tây, ? phía nam sông D??ng t? c?a c? dân Bách Vi?t.

Trình ?? khoa h?c, k? thu?t, kinh t? v?n hóa xã h?i c?a vùng L?nh Nam này không hát tri?n b?ng vùng châu th? sông Hoàng Hà c?a dân t?c Hán. Th?i Nhà ???ng ?ã bi?t ch? bi?n trà bánh, th?i Nhà Tùy, Minh, Thanh ?ã bi?t làm trà b?t và trà s?i r?i. (xem ph?n L?ch s? phát tri?n chè th? gi?i và Vi?t Nam). V? khoa h?c v?n hóa trà Vi?t Nam th?i ?ó ch?c ch?n còn kém xa khoa h?c v?n hóa trà Trung Hoa c?a các tri?u ??i Tùy, Minh, Thanh nói trên.

2. V? ngôn ng?, ph?i làm rõ khái ni?m c?a hai ch? Trà và ??o. N?u không thì “ông nói gà, bà nói v?t”. Và ph?i c?n c? vào T? ?i?n qu?c gia ti?ng Vi?t c?a Vi?n Ngôn ng? h?c Vi?t Nam là m?t c? quan có th?m quy?n v? ngôn ng? ti?ng Vi?t. Ch? Trà và nh?t là ch? ??o có nhi?u cách hi?u khác nhau trong ??i s?ng ng??i th??ng và trong v?n h?c s? phu.

3. Cách (ph??ng pháp) pha trà tiêu chu?n c?a trà Vi?t hi?n nay nh? th? nào ? C?c Tiêu chu?n VN là ng??i có th?m quy?n ch? trì biên so?n. C?n phân bi?t ph??ng pha trà c?a nhà khoa h?c và cách (t?p quán, phong t?c, th? hi?u) pha trà c?a ng??i tiêu dùng (còn ph? thu?c vào lo?i trà và th? hi?u t?ng vùng, t?ng dân t?c, t?ng l?p).

4. C?n ph?i nghiên c?u tham kh?o Trà ??o Nh?t B?n và Trà công phu Trung Hoa (?), qua các t? li?u g?c chính th?ng xu?t b?n trong n??c c?a Nh?t B?n và Trung Hoa, c?ng v?i ?i?u tra kh?o sát t?i hi?n tr??ng. Ch? m?i nghe nói, ho?c ??c qua t? li?u d?ch hay tóm t?t là ch?a ?? ?? tin c?y, do tam sao th?t b?n và trình ?? ngo?i ng? còn h?n ch? c?a ng??i d?ch hay ng??i ??c, và nh?t là thói khoe khoang, c??ng ?i?u, th?i ph?ng, thêu d?t, không ph?i ?ánh thu? (!) nh? tr?m mã trà, h?u trà … ch? là ngh?ng câu chuy?n ti?u lâm, t?m phào.

5. V? trình ?? khoa h?c và nh?t là v?n hóa trà c?a Vi?t Nam hi?n nay ph?i công nh?n còn th?p h?n hai n??c b?n (s? l??ng, trình ?? con ng??i nghiên c?u chuyên sâu – s? l??ng trình ?? các h?i th?o chuyên ??, hay t? li?u ?ã xu?t b?n còn r?t ít). V? khoa h?c trà Vi?t Nam thì ?ã có các B?, Vi?n khoa h?c k? thu?t chuyên ?? có ?y quy?n c?a Nhà N??c. Còn v? V?n hóa trà ? Vi?t Nam m?i có các Câu l?c b? v?n hóa trà, tu?i ??i còn non tr? l?i thi?u h??ng d?n nên m?i n?i hi?u và ho?t ??ng theo m?t cách, theo n?ng l?c, s? thích và th? hi?u c?a t?ng vùng c? dân.

C?ng ph?i ghi nh?n v?n hóa là m?t khái ni?m m? (Tr?n Ng?c Thêm, 2001) không c? th? nh? khoa h?c có th? cân ?ong ?o ??m phân tích cho nên hi?n nay ?ã có h?n 400 ??nh ngh?a v?n hóa là gì ? Do ?ó c?n ph?i có th?i gian ho?t ??ng c?a các h?i th?o chuyên ?? c?a nhi?u nhà v?n hóa, l?ch s?, khoa h?c và c?a nh?ng con ng??i yêu trà Vi?t cùng c?ng tác nghiên c?u. Không th? có trong ngày m?t ngày hai ???c mà ph?i có tâm huy?t, th?i gian, t? ch?c công phu và ngu?n kinh phí ho?t ??ng tri?n khai.

Mong sao cu?n sách “Tìm hi?u v? khoa h?c v?n hóa trà th? gi?i và Vi?t Nam” do NXB Nông nghi?p – Hà N?i s?p xu?t b?n có th? cung c?p m?t s? ki?n th?c c? b?n, c?p nh?t và có ích nào ?ó làm ch?t men g?i ý và h??ng d?n cho các cu?c th?o lu?n trên trang blog c?a các b?n h?i viên tâm huy?t v?i Trà Vi?t, nh? Jerry Love và các b?n ?ã vi?t comment trong trang blog H & ? v? L?c V? (10 ch??ng, 9 ?i?u).

Hà N?i ngày 7 tháng 4 n?m 2008

Ngoc Linh writes:

V?i nhi?u dân t?c trên th? gi?i, t? lâu trà (g?i ch?ch ?i là chè) ?ã tr? thành m?t th? ?? u?ng h?t s?c thông d?ng. Ng??i Nga, Anh, Pháp hay Hà Lan ??u say mê trà theo cách riêng c?a mình. Ð?c bi?t, v?i ng??i dân châu á, u?ng trà ???c nâng thành th? ngh? thu?t th??ng th?c sành ?i?u mang ??m ch?t th? và màu s?c tôn giáo. N?i b?t có Nh?t B?n, Trung Hoa và Vi?t Nam. Nh?t B?n có trà ??o, Trung Hoa và Vi?t Nam không có trà .??o vì mu?n gi? trà ? v? trí ngh? thu?t và quan ni?m r?ng ngh? thu?t ph?i phi công th?c.
Trung Hoa có ‘ ‘ Trà Kinh’ ‘ , hàng nghìn trang sách và hàng v?n t? li?u nói v? ngh? thu?t u?ng trà ?ã ???c tr?ng bày thành b?o tàng trà. Vi?t Nam có cách u?ng trà riêng, có th? g?i là trà phong (phong cách u?ng trà). Phong cách u?ng trà c?a ngu?i Vi?t không h? b? ?nh h??ng theo Trung Hoa hay Nh?t B?n nh? quan ni?m c?a nhi?u ng??i. Ngh? thu?t u?ng trà bi?u hi?n phong phú nh?ng khía c?nh v?n hóa ?ng x? c?a ng??i Vi?t Nam.
Trong gia ?ình truy?n th?ng, ng??i d??i pha trà cho ng??i trên, ph? n? pha trà cho ?àn ông. Ng??i ta có th? u?ng trà m?t cách im l?ng khi s? im l?ng ch?a ch?t nhi?u ?i?u, ng??i ta có th? xét ?oán tâm lý c?a ng??i ??i di?n lúc dùng trà và khi ?ã tr? thành m?t cái thú thì không th? quên nó. Trà ??ng ngh?a v?i s? s?ng khoái, t?nh táo, t?nh tâm ?? m?u ?i?u thi?n, tránh ?i?u ác.

Trà trong l?ch s? v?n hoá Vi?t Nam

Toàn th? gi?i có 40 n??c tr?ng trà và kho d? li?u trà c?a Trung Qu?c ?ã khi?n ng??i ta cho r?ng ?ó là quê h??ng c?a cây trà. Nh?ng các t? li?u c? và nh?ng k?t qu? nghiên c?u g?n ?ây c?a các nhà khoa h?c n??c ngoài cùng Hi?p h?i Chè Vi?t Nam ?ã ch? ra r?ng trà không xu?t x? t? Trung Hoa (không th?y cây trà thiên nhiên hay cây trà hoang ? châu th? sông Hoàng Hà).

Quê h??ng c?a cây trà ? t?n ph??ng Nam. M?c dù ng??i Trung Hoa ?ã bi?t ??n trà t? ??i Chu nh?ng mãi ??n th?i k? nhà Tùy, cây trà m?i t? ph??ng Nam (Nam Chi?u x?a) và Vi?t Nam (Nam Vi?t x?a) nh?p vào Trung Qu?c. Ð?n ??t Trung Hoa, trà ???c ch?m sóc tinh vi và sau nhi?u n?m tháng, trà ???c ??a lên hàng ngh? thu?t. Th? n?a, theo tài li?u kh?o c?u c?a U? ban Khoa h?c Xã h?i thì ng??i ta ?ã tìm th?y d?u tích c?a lá và cây chè hóa th?ch ? ??t t? Hùng V??ng (Phú Th?). Xa h?n n?a, h? còn nghi ng? cây chè có t? th?i k? ?? ?á S?n Vi (v?n hóa Hòa Bình). Cho ??n nay, ? vùng Su?i Giàng (V?n Ch?n-Ngh?a L?-Yên Bái), trên ?? cao 1,000 met so v?i m?t bi?n, có m?t vùng chè hoang kho?ng 40,000 cây chè d?i, trong ?ó có m?t cây chè c? th? l?n nh?t, ba ng??i ôm không xu?. Nh? v?y, có th? nói Vi?t Nam chính là m?t trong nh?ng chi?c nôi c? nh?t c?a cây chè th? gi?i.

Trả lời